Gazeteci ve yazar Melih Bayram Dede, yapay zekâ teknolojilerinin özellikle metin ve görsel üretiminde ulaştığı seviyenin, bilgi kirliliği ve dezenformasyon açısından yeni riskler doğurduğunu belirtti. Dede’ye göre yapay zekâ destekli içerikler, faydalı amaçlarla kullanıldığında önemli imkânlar sunarken, kötü niyetli kullanım hâlinde ciddi toplumsal sonuçlara yol açabilecek bir potansiyele sahip.
Yapay zekânın son dönemde özellikle ChatGPT gibi metin tabanlı araçlar ve Midjourney gibi görsel üretim yazılımlarıyla geniş kitleler tarafından kullanılmaya başlandığını ifade eden Dede, bu araçların “neredeyse gerçeğinden ayırt edilemeyecek” çıktılar üretebildiğine dikkat çekti.
Midjourney örnekleri küresel tartışma yarattı
Melih Bayram Dede, yapay zekâ destekli görsel üretimin yarattığı risklere ilişkin en çarpıcı örneklerden birinin, Midjourney ile üretilen ve eski ABD Başkanı Donald Trump’ı konu alan görseller olduğunu hatırlattı. Açık kaynaklı araştırmacı gazetecilik sitesi Bellingcat’in kurucusu Eliot Higgins tarafından oluşturulan bu görsellerde, Trump’ın polis tarafından gözaltına alındığı ve cezaevinde olduğu izlenimi yaratıldı.
Söz konusu görsellerin sosyal medyada hızla yayılması ve kamuoyunda infiale neden olması üzerine, Higgins’in Midjourney kullanımının yasaklandığını anımsatan Dede, bu olayın yapay zekâ destekli görsellerin algı yönetiminde ne kadar etkili olabileceğini açıkça gösterdiğini söyledi.
Putin ve Papa Francis örnekleri kafa karışıklığını artırdı
Melih Bayram Dede’ye göre benzer şekilde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i hapiste gösteren ya da Katolik dünyasının ruhani lideri Papa Francis’i şişme montla gezerken tasvir eden yapay zekâ üretimi fotoğrafların sosyal medyada dolaşıma girmesi, gerçeğin ayırt edilmesini daha da zorlaştırdı.
Bu tür görsellerin gerçek olup olmadığı konusunda yaşanan kafa karışıklığının, yapay zekâ çağında bilginin doğrulanmasının artık çok daha kritik bir mesele hâline geldiğini vurguladı.
Gerçekle kurgu arasındaki sınır bulanıklaşıyor
Bugün yapay zekâ yazılımlarının, yalnızca yazılı tariflerle gerçeğe son derece yakın fotoğraflar üretebildiğine dikkat çeken Dede, bu durumun toplumların “gerçek ile kurgu arasındaki sınırın giderek silikleştiği” yeni bir döneme girdiğini gösterdiğini ifade etti.
Daha önce medya okuryazarlığı ve ardından sosyal medya okuryazarlığı kavramlarının gündeme geldiğini hatırlatan Melih Bayram Dede, yapay zekâ uygulamalarının hayatın vazgeçilmez bir parçası hâline gelmesiyle birlikte artık “yapay zekâ okuryazarlığı” kavramının da zorunlu bir beceri olarak ele alınması gerektiğini söyledi.
Şüphecilik ve doğrulama becerileri öne çıkıyor
Dede’ye göre bireyler, karşılarına çıkan her metin ve görsele karşı daha şüpheci ve sorgulayıcı bir yaklaşım geliştirmek zorunda. Bununla birlikte yalnızca şüpheci olmanın yeterli olmadığını vurgulayan Dede, yapay zekâ ile üretilmiş içerikleri tespit edebilecek araçları tanımanın ve bu araçları kullanma becerisini edinmenin büyük önem taşıdığını belirtti.
Kötü niyetli kullanım, toplumsal infiale yol açabilir
Melih Bayram Dede, yapay zekânın kötü amaçlarla kullanımının çok daha vahim sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Yapay zekâ desteğiyle hazırlanan sahte içeriklerle kurgulanmış bir provokasyonun, kısa sürede toplumda infial yaratabileceğini ifade eden Dede, gerçek ortaya çıkana kadar kötü niyetli aktörlerin hedeflerine çoktan ulaşmış olabileceğine dikkat çekti.
Sorumluluk teknoloji şirketleri ve yasama organlarında
Bu risklere karşı ilk sorumluluğun teknoloji şirketlerine düştüğünü belirten Dede, arama motorları ve web tarayıcılarına yapay zekâ destekli içerikleri tespit edebilecek yeteneklerin entegre edilmesinin artık bir zorunluluk hâline geldiğini söyledi. Bu tür önlemlerin hem bireylerin hem de kamu barışının korunması açısından kritik olduğunu vurguladı.
Son aşamada ise yasal düzenlemelerin günün koşullarına uygun şekilde güncellenmesi gerektiğini belirten Melih Bayram Dede, bireysel haklar ile kamu düzeninin korunmasını esas alan kapsamlı bir hukuki çerçevenin oluşturulmasının şart olduğunu ifade etti.
Yapay zekâ ve dijital kültür üzerine çalışmalarıyla tanınıyor
İnternet, dijital medya ve teknolojinin toplumsal etkileri üzerine çalışmalarıyla bilinen Melih Bayram Dede’nin, İnsan Yayınları tarafından Mart 2004’te yayımlanan “İnternet” ve Liz Yayınları tarafından Şubat 2023’te yayımlanan “Teknoloji ve Hayat” adlı iki kitabı bulunuyor.
