Türkiye merkezli telekomünikasyon şirketi Turkcell’in 5G altyapısı kullanılarak İstanbul ile Muş arasında yaklaşık 1500 kilometre mesafeden uzaktan tıbbi operasyon yapıldı. Muş Devlet Hastanesi’nde tedavi gören bir hastanın böbrek taşı kırma ameliyatı, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ndeki doktorlar tarafından gerçekleştirildi. Yerli ve milli imkânlarla üretilen bir cihazla Türkiye’de yapılan ilk uzaktan operasyon, sağlık hizmetlerinde 5G teknolojisinin kullanım alanlarını ortaya koydu.
Dünyada bir ilk olma özelliği taşıyor
Yaklaşık 4 saat süren operasyon, hastaya herhangi bir cerrahi müdahale yapılmadan damar yoluyla tamamlandı. Bu çalışma, böbrek taşı tedavisinde RIRS (Retrograd İntrarenal Cerrahi) yöntemiyle gerçekleştirilen dünyanın ilk uzaktan ameliyatı olarak kayıtlara geçti. Operasyonda, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nden Prof. Dr. Tzevat Tefik ile Muş Devlet Hastanesi’nden Op. Dr. Rıfat Burak Ergül görev aldı. Her iki sağlık kurumunda bulunan 5G altyapısı, yüksek veri aktarım kapasitesi ve düşük gecikme süresiyle operasyonun yapılmasına olanak sağladı.
Operasyonda yerli robotik sistem kullanıldı
Uzaktan gerçekleştirilen böbrek taşı kırma ameliyatında, Türkiye merkezli ELMED firması tarafından geliştirilen “İbn-i Sina” adlı robotik cihaz kullanıldı. Ankara OSTİM merkezli olan ve 1991 yılında kurulan tıbbi cihaz üreticisi ELMED, söz konusu robotun ilk prototipini 2012 yılında bir TÜBİTAK projesi kapsamında üretti. Avrupa CE işareti ve ABD FDA onayına sahip olan bu robotik sistem; ABD, Birleşik Krallık, Almanya, Polonya, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’da aktif olarak kullanılmaktadır. Geliştirici firma, bu robota telecerrahi özelliğinin yanı sıra yapay zekâ desteğini de entegre etmeye devam etmektedir.
5G yüksek hız ve düşük gecikme kapasitesiyle avantajlı
İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Osman Bülent Zülfikar, 5G destekli bu operasyonun İstanbul Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı’nın robot yardımlı cerrahi ve ileri endoüroloji alanındaki deneyiminin farklı merkezlere aktarılabilmesi açısından önem taşıdığını belirtti. Zülfikar, sağlık teknolojileri ve telecerrahi uygulamalarının bilimsel bir adım olduğunu ifade etti. Turkcell Genel Müdür Dr. Ali Taha Koç, 1 Nisan itibarıyla kullanıma açılan 5G teknolojisinin yüksek hız ve düşük gecikme kapasitesiyle yaşamın birçok alanında dönüşüm başlattığını kaydetti.
1500 kilometrelik mesafeden Superbox 5G aracılığıyla
Koç, 1500 kilometrelik mesafeden Superbox 5G aracılığıyla yapılan bu operasyonun, teknolojinin mesafeleri ortadan kaldıran kapasitesine bir örnek teşkil ettiğini belirtti. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tzevat Tefik ise yerli üretim cihaz ve 5G altyapısı sayesinde Muş’taki hastayı İstanbul’dan anlık olarak takip edebildiklerini vurguladı. Tefik, bu çalışmanın telecerrahinin klinik pratikte güvenle uygulanabilir bir model olduğunu somut biçimde gösterdiğini ve Türkiye’yi bu alanda uluslararası bir referans merkezine taşımayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.
