ABD merkezli yapay zekâ şirketi xAI tarafından geliştirilen Grok adlı yapay zekâ modelinin ticari türevi olan “Grok Gov” versiyonunun, askeri operasyonlarda veri analizi ve hedef belirleme süreçlerinde kullanıldığı ortaya çıktı. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Savunma Bakanlığı (Pentagon) bünyesindeki Dijital ve Yapay Zekâ Baş Sorumlusu (CDAO) Cameron Stanley’nin mahkemeye sunduğu yeminli ifade, yapay zekâ teknolojilerinin savaş sahasındaki rolünü ve bu süreçteki insan denetimi tartışmalarını yeni bir boyuta taşıdı.
Çevre davasında ulusal güvenlik savunması
Söz konusu bilgiler, ABD’li teknoloji girişimcisi Elon Musk’ın sahibi olduğu xAI şirketinin Mississippi eyaletinde kurduğu “Colossus 2” adlı süper bilgisayar veri merkezine karşı açılan bir çevre davasında gün yüzüne çıktı. Sivil haklar örgütü NAACP, şirketin onlarca doğal gaz türbinini izinsiz çalıştırarak çevre kirliliğine yol açtığı gerekçesiyle tesisin kapatılmasını talep etti.
ABD Adalet Bakanlığı ise davaya müdahil olarak tesisin elektrik arzının kesilmesinin ulusal güvenliği doğrudan tehdit edeceğini savundu. Bu kapsamda mahkemeye yeminli ifade veren Pentagon Yapay Zekâ Şefi Cameron Stanley, askeri sistemlerin ve lojistik ağların kesintisiz çalışması için bu veri merkezinin sağladığı işlem kapasitesine ihtiyaç duyulduğunu resmi olarak beyan etti.
Epic Fury operasyonu ve Grok’un rolü
Cameron Stanley’nin ifadelerine göre ABD ordusu, Anthropic firmasıyla olan sözleşmesini, şirketin yapay zekânın askeri ve kitlesel gözetim amaçlı kullanımına izin vermemesi üzerine şubat ayında feshetti. Bu gelişmenin ardından Pentagon, xAI tarafından geliştirilen “Grok Gov” modelini bünyesine kattı. Grok yapay zekâ modeli, Pentagon ve Palantir firması tarafından ortaklaşa yürütülen ve yapay zekâ destekli bir komuta kontrol platformu olan “Maven Smart System” (MSS) içine entegre edildi.
Stanley, bu entegrasyon sayesinde “Epic Fury Operasyonu” kapsamında ABD kuvvetlerinin sadece 96 saat içinde 2 bin farklı hedefe 2 bin mühimmat konuşlandırmayı başardığını açı Spark. Yetkili, bu durumu yapay zekânın operasyonel verimliliği büyük ölçüde artırmasının bir kanıtı olarak nitelendirdi.
Otomasyon ön yargısı ve sivil kayıp iddiaları
Grok’un askeri alanda bu denli aktif kullanılması, yapay zekâ destekli kararlarda insan kontrolünün zayıfladığı yönündeki eleştirileri ve “otomasyon ön yargısı” (automation bias) riskini yeniden gündeme getirdi.
Uzmanlar, ekran üzerinde sunulan temiz ve kararlı verilerin, askeri analistlerde yapay zekâya karşı aşırı güven yarattığını ve geleneksel kontrol mekanizmalarını zayıflattığını savunuyor. Nitekim operasyonun ilk gününde İran’ın güneyindeki Minab bölgesinde bir kız ilkokulunun vurulması ve 150’den fazla sivilin hayatını kaybetmesi, bu sistemlerin hatalı kullanımına örnek gösteriliyor.
Yapılan ilk askeri incelemeler, saldırının yapay zekâ sistemine yüklenen güncelliğini yitirmiş eski harita verilerinden kaynaklanmış olabileceğine işaret ediyor. Süreç, ticari amaçla geliştirilen büyük dil modellerinin hassas askeri operasyonlarda kullanılmasının hukuki ve etik sınırlarına dair tartışmaları derinleştiriyor.
