Astronomlar, Samanyolu Galaksisi’nde ilk kez bir mikroblazar keşfetti. Kara delik ve büyük bir yıldızdan oluşan sistemin, Dünya’ya doğru yönelen ve ışık hızına yakın hızlarda ilerleyen parçacık jetleri ürettiği belirlendi.
Mikroblazar yaklaşık 12 bin ışık yılı uzaklıkta
IRAS 18293−0941 adı verilen sistem, Dünya’dan yaklaşık 12 bin ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Sistem, çevresindeki maddeleri kendine çeken bir kara delik ile büyük kütleli bir yıldızdan oluşuyor.
Astronomların radyo gözlemleri, kara delikten çıkan güçlü jetlerden birinin doğrudan Dünya yönünde ilerlediğini ortaya koydu. Bu nedenle sistem, mikroblazar olarak sınıflandırıldı. Keşif, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı.
Kara delik maddeleri ışık hızına yakın hızlarda fırlatıyor
Kara delik, eşlik eden yıldızdan çektiği maddenin bir bölümünü kutuplarından dışarı doğru güçlü jetler halinde fırlatıyor. Bu jetlerdeki parçacıklar ışık hızına yakın hızlara ulaşabiliyor.
Araştırmacılar, jetlerden birinin yaklaşık 100 ışık yılı boyunca yıldızlararası ortamı geçtiğini ve ardından moleküler bir bulutla çarpıştığını belirledi. Bu etkileşim sırasında buluttaki maddeler iyonlaşıyor ve toz ısınıyor.
Parçacıklar olağanüstü yüksek enerjilere ulaşıyor
Bilim insanları, jet ile moleküler bulutun etkileşim bölgesinde parçacıkların petaelektronvolt seviyesine ulaşabilecek enerjilere kadar hızlandırıldığını belirtiyor.
Bu durum, keşfedilen mikroblazarı Samanyolu’ndaki güçlü doğal parçacık hızlandırıcılarından biri haline getiriyor. Amsterdam Üniversitesi’ne göre sistemdeki parçacık hızlandırma mekanizması, Dünya’daki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndan yaklaşık 100 kat daha güçlü olabilir.
Blazar ile mikroblazar arasındaki fark
Blazarlar genellikle galaksilerin merkezlerinde bulunan ve milyonlarca veya milyarlarca Güneş kütlesine sahip süper kütleli kara deliklerle ilişkilendiriliyor. Bu sistemlerdeki jetlerden biri Dünya’ya doğru yöneldiğinde cisim çok daha parlak görünebiliyor.
Yeni keşfedilen sistemde ise jet üreten kara delik yıldız kütlesinde. Bu nedenle araştırmacılar sistemi mikroblazar olarak adlandırıyor. Daha önce Samanyolu’nda yıldız kütleli kara deliklerden oluşan mikrokuasarlar gözlemlenmiş olsa da Dünya’ya doğru yönelen bir jetin oluşturduğu ilk mikroblazarın bu sistem olduğu belirtiliyor.
Kara deliklerin parçacık hızlandırmadaki rolü araştırılıyor
Keşif, kara deliklerin çevrelerindeki maddeleri nasıl hızlandırdığı ve galaksilerdeki yüksek enerjili parçacıkların nasıl oluştuğuna ilişkin araştırmalara yeni bir gözlem alanı sağlıyor.
Astronomlar, mikroblazarın jetlerinin çevresindeki yıldızlararası ortamla etkileşiminin incelenmesinin Samanyolu’ndaki yüksek enerjili parçacıkların kaynaklarının anlaşılmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
