Araç sahipleri dikkat: Plakalarda karekod zorunluluğu can yakıyor
Türkiye genelinde trafik güvenliğini artırmak ve plaka sahteciliğinin önüne geçmek amacıyla başlatılan karekod uygulaması, Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında 1 Ocak 2024 itibarıyla resmiyet kazandı. Bu yeni sistem, araç tescil işlemlerinde dijital bir doğrulama mekanizması sunarak asayiş denetimlerini daha etkin hale getirmeyi hedefliyor.
Karekodlu plaka nedir ve hangi amaçla getirildi
Yeni nesil plakalarda, il kodu ile harf grubu arasında yer alan 15×15 mm boyutundaki karekod ve 12 haneli seri numarası, plakanın dijital kimliğini oluşturuyor. ABD’li teknoloji şirketlerinin benzer güvenlik sistemlerinde kullandığı veri doğrulama mantığına yakın bir yapıyla çalışan bu sistem; “ikiz plaka” olarak bilinen usulsüz kullanımların engellenmesini sağlıyor. Karekod sayesinde trafik ekipleri, plaka bilgilerini dijital ortamda anlık olarak teyit edebiliyor ve denetim süreçlerini hızlandırıyor.
Mevcut plakaların geçerlilik durumu
Araç sahiplerinin en çok merak ettiği konulardan biri olan değişim zorunluluğu hususunda, mevcut düzenleme belirli şartlara dayanıyor. 1 Ocak 2024 tarihinden önce tescil edilmiş ve üzerinde noter mührü bulunan eski tip plakalar geçerliliğini koruyor. Mevcut bir aracın plakasını, herhangi bir yasal zorunluluk doğmadıkça karekodlu versiyonuyla değiştirme şartı bulunmuyor.
Karekodlu plaka kullanımının zorunlu olduğu durumlar
Yeni düzenleme, belirli işlemler sırasında plaka yenilenmesini zorunlu kılıyor. Aşağıdaki durumlarda yeni nesil karekodlu plaka alınması gerekiyor:
Yeni araç tescili: Sıfır kilometre araç satın alımlarında düzenlenen ilk plakalar.
Alım-satım işlemleri: Noter huzurunda yapılan araç devirlerinde plaka değişikliği talep edilmesi.
Plaka yenileme: Mevcut plakanın kaybolması, çalınması veya fiziksel hasar nedeniyle okunamaz hale gelmesi.
Muayene şartı: TÜVTÜRK muayeneleri sırasında plakanın “ağır kusur” olarak değerlendirilip değişimine karar verilmesi.
Muayene kriterleri ve cezai yaptırımlar
2024 yılı itibarıyla güncellenen kusur tablosuna göre, yukarıdaki şartlar nedeniyle karekodlu plaka taşıması gereken araçlarda bu özelliğin bulunmaması “Ağır Kusur” olarak kaydediliyor. Bu durumdaki araçlar muayeneden geçemiyor. Ayrıca, yönetmeliğe aykırı veya sahte plaka kullanımına yönelik uygulanan idari para cezaları, 2024 yılı güncellemeleriyle birlikte 32 bin TL seviyesini aşan tutarlara ulaşabiliyor.
Plaka basım yetkisi ve temin süreci
Güvenlik standartlarının korunması amacıyla karekodlu plakalar, sadece Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu (TŞOF) bünyesindeki yetkili atölyelerde üretiliyor. Araç sahiplerinin, noterler tarafından düzenlenen basım belgesi ile bu yetkili merkezlere başvurması gerekiyor. Yetkisi bulunmayan yerlerde üretilen plakalar, üzerinde karekod bulunsa dahi yasal olarak geçersiz sayılıyor.