Google yapay zekâ çiplerini neden uzaya gönderiyor? Project Suncatcher nedir?

Google, yapay zekâ sistemlerinin ihtiyaç duyduğu bilgi işlem altyapısının gelecekte uzayda çalışıp çalışamayacağını test ediyor. Şirketin Project Suncatcher adı verilen araştırma projesi kapsamında ilk prototip uydunun gelecek hafta alçak Dünya yörüngesine gönderilmesi planlanıyor.

Testte Google’ın yapay zekâ işlemcileri olan Tensor Processing Unit (TPU) çiplerinin uzay koşullarında nasıl çalıştığı incelenecek. Google, ilk görevin özellikle donanımın fırlatma sırasında maruz kaldığı kuvvetlere, radyasyona ve uzaydaki sıcaklık koşullarına dayanıklılığını değerlendirmeyi amaçladığını açıkladı.

Google neden yapay zekâ çiplerini uzaya gönderiyor?

Yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi ve çalıştırılması büyük miktarda işlem gücü gerektiriyor. Bu nedenle veri merkezlerinin elektrik ve soğutma ihtiyacı da artıyor.

Google’ın araştırdığı fikir, yapay zekâ işlemcilerini güneş enerjisiyle çalışan uydulara yerleştirerek bilgi işlem altyapısının bir bölümünü uzaya taşımak. Alçak Dünya yörüngesindeki uydular, Dünya’daki sistemlere kıyasla daha uzun süre doğrudan güneş ışığına erişebiliyor. Google’a göre uzayda elde edilebilecek güneş enerjisi, bazı koşullarda Dünya’dakinin sekiz katına kadar çıkabiliyor.

Project Suncatcher nasıl çalışacak?

Google’ın uzun vadeli planında, yapay zekâ işlemcileri taşıyan birden fazla uydunun yörüngede birbirine bağlanması bulunuyor. Uyduların birlikte çalışarak daha büyük yapay zekâ iş yüklerini işlemesi hedefleniyor.

Şirket, gelecekteki tasarımlarda uyduların onlarca TPU çipi taşıyabileceğini ve birbirleriyle yüksek bant genişliğine sahip lazer bağlantıları üzerinden iletişim kurabileceğini belirtiyor. Bu sistemin çalışması için uyduların konumlarını ve birbirlerine göre hareketlerini hassas biçimde takip etmesi gerekiyor.

İlk testte ne yapılacak?

İlk görev, Google’ın Planet ile birlikte geliştirdiği bir prototip uyduyla gerçekleştirilecek. Uydu, SpaceX’in Transporter-18 ortak taşıma görevi kapsamında yörüngeye gönderilecek.

Bu görevde temel soru, Google’ın TPU donanımının uzay ortamında güvenilir biçimde çalışıp çalışamayacağı olacak. Şirket, çipleri daha önce Dünya’da radyasyon testlerine tabi tuttuğunu ve ilk sonuçların Trillium TPU’larının uzun süreli bir uzay görevi için öngörülen radyasyon seviyelerine dayanabildiğini gösterdiğini açıkladı.

Uzayda yapay zekâ çiplerini soğutmak zor

Project Suncatcher’ın karşılaşacağı en önemli sorunlardan biri soğutma. Yapay zekâ işlemcileri çalışırken önemli miktarda ısı üretiyor. Dünya’daki veri merkezlerinde bu ısı, hava veya sıvı tabanlı sistemlerle uzaklaştırılabiliyor.

Ancak uzay boşluğunda hava olmadığı için geleneksel hava soğutma yöntemleri kullanılamıyor. Google bu nedenle ısı boruları ve radyatörlerden oluşan farklı soğutma yöntemlerini test ediyor. İlk görev, bu sistemlerin gerçek uzay koşullarındaki performansı hakkında veri sağlayacak.

Uzayda veri merkezi hemen kurulmayacak

Project Suncatcher şu aşamada ticari bir uzay veri merkezi anlamına gelmiyor. Google’ın ilk amacı, yapay zekâ donanımının yörüngede çalışıp çalışamayacağını ve gerekli altyapının teknik olarak geliştirilebilir olup olmadığını görmek.

Şirket, sonraki aşamalarda iki uyduyu yörüngeye yerleştirerek aralarındaki yüksek hızlı lazer iletişimini test etmeyi planlıyor. Google, bu aşamanın 2027’de gerçekleştirilmesinin hedeflendiğini belirtiyor.

Project Suncatcher başarılı olursa, yapay zekâ için bilgi işlem altyapısının yalnızca Dünya üzerindeki veri merkezlerinden oluşmadığı yeni bir modelin önünü açabilir. Ancak bunun gerçekleşmesi için enerji üretimi, soğutma, uydu iletişimi, donanım dayanıklılığı ve maliyet gibi teknik sorunların çözülmesi gerekiyor.