Otomobillerde gelişmiş güvenlik sistemlerinin kullanımını artıran Genel Güvenlik Yönetmeliği (GSR), yeni araçlarda çok sayıda teknolojinin standart hale gelmesini sağladı. Düzenleme tek aşamada uygulanmadı. Yeni tip onayları ve yeni araçlar için farklı tarihlerde devreye giren kurallar, 2026 itibarıyla yeni güvenlik gereklilikleriyle genişledi.
Özellikle 7 Temmuz 2026’dan itibaren Avrupa Birliği’nde yeni otomobil ve hafif ticari araçlarda daha gelişmiş acil frenleme, sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı, görüş alanının iyileştirilmesi ve lastik güvenliğine yönelik yeni gereklilikler uygulanmaya başladı.
GSR 3 hangi araçları kapsıyor?
GSR kapsamında otomobiller M1, hafif ticari araçlar ise N1 kategorisinde değerlendiriliyor. AB’nin Genel Güvenlik Yönetmeliği, bu araçlara yönelik gelişmiş acil frenleme ve acil durum şeritte tutma sistemi gibi özel güvenlik gereklilikleri getiriyor.
Düzenlemenin kapsamı yalnızca otomobillerle sınırlı değil. Farklı aşamalarda minibüs, otobüs, kamyonet ve kamyon gibi araç kategorileri için de farklı güvenlik sistemleri zorunlu hale getirildi.
Otomobillerde zorunlu hale gelen GSR sistemleri
GSR kapsamında yeni otomobillerde sürücünün dikkatini destekleyen, çarpışmaları önlemeye yardımcı olan ve kaza sonrasında veri sağlayan çeşitli sistemler bulunuyor.
Akıllı hız destek sistemi
Akıllı hız destek sistemi (ISA), aracın bulunduğu yoldaki hız sınırını algılayarak sürücüyü hız konusunda uyarıyor. Sistem, trafik işaretleri ve elektronik harita verileri gibi kaynaklardan yararlanabiliyor.
Mevzuat, ISA’nın sürücünün belirlenen hızın üzerine çıkmasını tamamen engellemesini gerektirmiyor. Sistem kapatılabiliyor ancak araç her çalıştırıldığında normal çalışma modunda olması gerekiyor.
Acil durum şeritte tutma sistemi
Acil durum şeritte tutma sistemi, aracın istem dışı şekilde şeritten çıkmasını önlemeye yardımcı oluyor. GSR kapsamında M1 ve N1 kategorisindeki araçlar için acil durum şeritte tutma sistemi zorunlu güvenlik sistemleri arasında yer alıyor.
Gelişmiş acil frenleme sistemi
Gelişmiş acil frenleme sistemi, aracın önündeki engelleri ve hareket halindeki araçları algılayarak çarpışma riskine karşı frenleme yapabiliyor. Sistem, düzenlemenin ikinci aşamasında yaya ve bisikletlilerin algılanmasını da kapsayacak şekilde genişletildi.
Avrupa Birliği’nde 7 Temmuz 2026 itibarıyla yeni otomobil ve hafif ticari araçlarda yayaları ve bisikletlileri algılayan daha gelişmiş acil frenleme gereklilikleri uygulanmaya başladı.
Sürücü yorgunluk ve dikkat uyarısı
Sürücü dalgınlık ve dikkat uyarı sistemi, sürücünün yorgunluk veya dikkat kaybı belirtilerini tespit ederek uyarı vermeyi amaçlıyor.
Bu sistemler sürücüyü izlemek için gerekli olmayan verilerin sürekli kaydedilmesini veya saklanmasını önleyecek şekilde tasarlanmak zorunda. Yönetmelik, bu sistemlerin işlenmesi amacıyla gerekli olmayan verilerin üçüncü tarafların erişimine açılmamasını da öngörüyor.
Gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı
GSR’nin daha sonraki aşamalarından biri olan gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı, sürücünün yola yeterince odaklanmadığı durumlarda uyarı verilmesini amaçlıyor.
Bu gereklilik, 7 Temmuz 2026 itibarıyla yeni otomobil ve hafif ticari araçlar için uygulanan ilave güvenlik kuralları arasında yer aldı.
Geri manevrada algılama sistemi
Geri manevrada algılama sistemi, aracın arkasındaki nesne ve kişilerin tespit edilmesine yardımcı oluyor. Kamera veya sensör gibi teknolojiler kullanılabiliyor.
Avrupa Komisyonu, geri manevrada algılama sistemlerini otomobiller ve diğer yol araçları için getirilen gelişmiş güvenlik sistemleri arasında sayıyor.
Olay veri kaydedicisi
Olay Veri Kaydedicisi (EDR), kaza öncesindeki ve kaza sırasındaki belirli araç verilerini kaydediyor. Hız, frenleme ve güvenlik sistemlerinin çalışma durumu gibi bilgiler bu kapsamda değerlendiriliyor.
Mevzuata göre EDR’nin topladığı veriler kapalı bir sistem içinde çalışmalı, anonimleştirilmeli ve manipülasyona karşı korunmalı. Ayrıca sistem devre dışı bırakılamıyor.
Acil duruş sinyali
Acil duruş sinyali, ani ve sert frenleme gibi durumlarda arkadan gelen sürücüleri uyarmaya yönelik bir güvenlik sistemi. Bu özellik de GSR kapsamında motorlu araçlara getirilen gelişmiş güvenlik sistemleri arasında bulunuyor.
Alkol kilidi kurulum hazırlığı
GSR, araçlarda alkol kilidi kullanılmasını zorunlu tutmuyor. Bunun yerine araçların gerektiğinde alkol kilidi takılmasına uygun altyapıya sahip olmasını öngörüyor.
2026’da hangi yeni güvenlik özellikleri geldi?
GSR’nin 2026 aşaması, mevcut güvenlik sistemlerinin üzerine yeni gereklilikler ekledi. Avrupa Komisyonu’na göre 7 Temmuz 2026’dan itibaren yeni otomobil ve hafif ticari araçlarda yayaları ve bisikletlileri algılayan gelişmiş acil frenleme, gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı, daha iyi ileri görüş, yeni lastik testleri ve yayaların korunmasına yönelik daha geniş güvenlik camı alanı gibi gereklilikler uygulanıyor.
Bu nedenle 2026 model bir otomobilin güvenlik donanımına bakarken yalnızca ABS, hava yastığı veya klasik elektronik güvenlik sistemlerine değil, GSR kapsamında sunulan gelişmiş sürüş destek sistemlerine de bakmak gerekiyor.
GSR 3 eski otomobilleri kapsıyor mu?
GSR’nin temel amacı yeni araçların tip onayı ve piyasaya sunulması için güvenlik gereklilikleri belirlemek. Bu nedenle düzenleme, yollarda bulunan eski otomobillerin sonradan bu sistemlerle donatılmasını genel bir zorunluluk haline getirmiyor.
Başka bir ifadeyle, GSR nedeniyle mevcut otomobilinizin akıllı hız destek sistemi veya acil şerit tutma sistemi bulunmuyorsa aracınızı bu sistemlere sahip olacak şekilde değiştirmek zorunda değilsiniz. GSR, esas olarak yeni araçların güvenlik standartlarını belirliyor. Avrupa Komisyonu da kuralların yeni araç tipleri ve ardından tüm yeni araçlar için kademeli olarak uygulanacağını belirtiyor.
GSR 3 otomobil alırken neden önemli?
GSR ile daha önce bazı otomobillerde opsiyon olarak sunulan veya yalnızca üst donanım seviyelerinde bulunan bazı güvenlik teknolojileri yeni araçlarda standart hale geliyor. Türkiye’de de AB mevzuatıyla uyumlu tip onayı kuralları kapsamında gelişmiş güvenlik sistemlerine ilişkin zorunluluklar uygulanıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı kaynaklı açıklamalarda M1 otomobil kategorisi dahil farklı araç sınıfları için bu sistemlerin zorunlu hale getirildiği belirtiliyor.
Bu nedenle yeni otomobil satın alırken yalnızca motor, menzil, yakıt tüketimi veya multimedya özelliklerine değil, güvenlik sistemlerinin hangi seviyede sunulduğuna da bakmak önem taşıyor.
GSR 3 ile otomobillerde güvenlik standardı genişliyor
GSR, otomobillerde güvenliği yalnızca kaza anındaki korumayla sınırlamıyor. Çarpışmayı önlemeye yardımcı sistemler, sürücünün dikkat durumunu takip eden uyarılar, geri manevrada çevrenin algılanması ve kaza sonrasında kullanılabilecek verilerin kaydedilmesi gibi farklı alanları kapsıyor.
2026 itibarıyla devreye giren yeni aşama ise özellikle yaya ve bisikletli güvenliği ile sürücü dikkatinin izlenmesine yönelik sistemleri daha ileri bir seviyeye taşıyor.
