Türkiye’de otomotiv parkının yaş ortalaması yükselmeye devam ederken, çevre kirliliği ve trafik güvenliği gibi faktörler hurda teşviki mekanizmalarını sürekli gündemde tutuyor. Trafikte bulunan eski ve yüksek emisyonlu araçların sistem dışına çıkarılmasını hedefleyen bu destek modeli, hem sektörü hareketlendiriyor hem de ekonomik ve çevresel açıdan çok yönlü katkılar sağlıyor.
Trafik güvenliği ve emisyon kontrolü öne çıkıyor
Hurda teşviki uygulamalarının öncelikli hedefleri arasında trafik güvenliğinin artırılması ve egzoz emisyonlarının azaltılması yer alıyor. Belirli bir yaşın üzerindeki araçların teknik aksaklıklar nedeniyle kaza riskini artırması, devletleri bu araçların trafikten çekilmesine yönelik mali tedbirler almaya yöneltiyor. Aynı zamanda eski motor teknolojisine sahip taşıtların salgıladığı yüksek karbon miktarı, çevre sağlığını olumsuz etkiliyor. Yaşlı araçların geri dönüşüme kazandırılarak yerine yeni nesil ve düşük emisyonlu taşıtların geçmesi, çevresel sürdürülebilirliğe doğrudan katkı sunuyor.
ÖTV indirimi ve mali destek mekanizması
Sistem genel olarak, belirlenen yaş sınırının üzerindeki araçların MKEK (Makina ve Kimya Endüstrisi) veya Yetkilendirilmiş Hurda Toplama Merkezlerine teslim edilmesi esasına dayanıyor. Aracını teslim ederek hurda belgesi alan araç sahiplerine, sıfır araç alımlarında Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indirimi veya belirlenen tutarlarda finansal kolaylıklar sağlanıyor. Bu durum, bireysel araç sahiplerinin yeni ve güvenli araçlara erişimini kolaylaştırırken, enerji verimliliği yüksek motorların kullanımı sayesinde akaryakıt tüketiminde de tasarruf edilmesine imkân tanıyor.
Yasama gündeminde beklenti sürüyor
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşınan yasa tekliflerinde, 25 yaş ve üzerindeki araçların geri dönüşüme kazandırılması karşılığında ilk iktisapta ÖTV muafiyeti veya indirimi uygulanması öngörülüyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu nezdinde değerlendirme aşamasında bulunan düzenleme teklifleri, özellikle yerli üretim araç alımlarına yönelik özel avantajlar barındırıyor. Söz konusu kanun teklifleri henüz Meclis Genel Kurulundan geçerek Resmi Gazete’de yayımlanmış değil; ancak kamuoyundaki beklenti ve sektörün talepleri konuyu sıcak tutmaya devam ediyor.
Ekonomiye ve otomotiv sektörüne canlılık getiriyor
Hurda teşviki yalnızca araç sahiplerini değil, iç pazarı ve sanayiyi de doğrudan etkiliyor. Sıfır araç satışlarını teşvik eden bu düzenlemeler, otomotiv sektöründe pazar hacmini büyüterek ekonomik canlılığı destekliyor. Yasal düzenlemelerde dönemsel olarak yerli üretim şartının aranması ise yerli sanayinin üretim kapasitesine pozitif yansıyor. Ayrıca hurdaya ayrılan araçlardan elde edilen demir-çelik ve diğer ham maddeler geri dönüşüm zincirine katılarak milli ekonomiye girdi sağlıyor.
