Tarihte ilk kez, Ay’dan Dünya’ya lazer aracılığıyla canlı 4K video iletildi ve fırlatılış yayınıyla birlikte 25 milyon izleyiciye ulaştı. Lazer sinyalini iki yarım küre boyunca taşıyan ağ, sadece birkaç hafta içinde, bir dizüstü bilgisayar maliyetine kuruldu. Nisan 2026’da Artemis II’nin fırlatılışını yaklaşık 25 milyon kişi YouTube ve Prime Video üzerinden canlı yayınla izledi. Sonrasında ise astronotların Ay’ın etrafından dönüşünü gösteren 4K video, ABD merkezli bulut bilişim şirketi AWS desteğiyle Dünya’ya lazerle iletildi. Yıllar süren mühendislik çalışmaları sonucunda bulut tabanlı bilgi işlem sistemi uçuş rotasını çizerken, 4K videoyu izleyicilere ulaştırmak için ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA) ile Avustralya arasındaki ağ bağlantısı haftalar içinde kuruldu.
Veri analizlerinde bulut teknolojisi kullanıldı
NASA’nın Johnson Uzay Merkezi’ndeki Orion uçuş bilimleri ekibi, nominal ve nominal olmayan senaryolar dahilinde on binlerce simülasyon çalıştırarak her bir potansiyel fırlatma penceresi için 2 ila 5 terabayt veri üretiyor. Bu simülasyonların arkasındaki bilgi işlem platformu, Artemis uçuş verilerinin işlenmesi için gerekli olan ve devlet onaylı güvenli bir bulut ortamı sunan AWS GovCloud (US) üzerinde çalışıyor. Fırlatmadan sonraki ilk 48 saat içinde sistem, değişen koşullara göre yörüngeyi yeniden hedeflemek ve optimize etmek için binlerce hesaplama saatini işleyerek, uçuş rotası düzeltmelerini neredeyse gerçek zamanlı olarak hesapladı.
Booz Allen Hamilton şirketi, bu sistemi “cloud bursting” (bulut patlaması) adı verilen bir teknik kullanarak kurdu. NASA analistleri daha fazla bilgi işlem gücüne ihtiyaç duyduklarında, talebe bağlı olarak beklemek zorunda kalmadan yüzlerce ek Intel tabanlı bulut sunucusuna anında geçiş yapabildi. Paylaşımlı bir kaynak olan yerleşik sistemlerde görevler süre alabilmek için birbiriyle yarışırken, Artemis II için bulut teknolojisi, ekibin simülasyonları boş bir zaman dilimi bulduklarında değil, ihtiyaç duydukları her an çalıştırabilmesi imkânını sağladı.
Lazerle küresel ağ kuruldu: Ay Dünya’ya bağlandı
Artemis II, NASA’nın yirmi yılı aşkın süredir geliştirmekte olduğu Orion Artemis II Optik İletişim Sistemi (O2O) teknolojisine sahip. O2O, Orion uzay aracından saniyede 260 megabite varan hızlarda veri iletebilen ve gerçek zamanlı 4K video için yeterince hızlı olan lazer tabanlı bir terminal olma özelliğini taşıyor.
O2O’nun terminallerinden biri, Avustralya Federal Üniversitesi’nin Canberra yakınlarındaki Mount Stromlo Gözlemevi’nde yer alıyor. Bu gözlemevi, Orion’un yörüngesinin Güney Yarımküre’den görülebilen kısımlarında, lazer veri indirmeleri için kritik bir alıcı istasyonu görevi görüyor. Görev operasyonlarının videoyu işleyip dağıtacağı Mount Stromlo ile NASA’nın New Mexico’daki White Sands Kompleksi arasındaki bağlantıyı tamamlamak için NASA’nın hızlıca kurulabilecek ve büyük ölçekte güvenilirlikle çalışabilecek yüksek performanslı bir ağa ihtiyacı vardı.
NASA, bağlantının karasal ayağı için AWS’i seçti. Ekip, Mount Stromlo’yu Avustralya’daki bir ağ düğümüne bağladı ve sinyali küresel bir ağ omurgası üzerinden New Mexico, White Sands’e yönlendirdi. Böylece yaklaşık 15.000 kilometrelik bir mesafe milisaniyeler içinde aşılmış oldu. AWS, NASA ve ANU (Avustralya Ulusal Üniversitesi) ortak çalışarak bu bağlantıyı sadece birkaç hafta içinde hayata geçirdi ve sinyal oradan tüm dünyaya yayıldı.
Gelecek görevler için altyapı denemesi yapıldı
NASA’nın resmi yayın platformu olan NASA+, tüm Artemis II yayınlarının merkezi olarak hizmet verdi. AWS Elemental servisleri üzerinde çalışan platformda MediaLive canlı video kodlamasını üstlenirken, MediaConnect ise YouTube ve 2025’teki geçiş sırasında kanal ortağı olarak dahil edilen Prime Video gibi dağıtım ortaklarına veri aktarımı sağlıyor. Artemis II yayını, NASA için bir tecrübe alanıydı. Kurum, 1972’den bu yana insanların Ay’a ilk kez ayak basacağı Artemis IV’ün Ay’a iniş görevi için tahmini 250 milyon izleyici bekliyor.
NASA+, Artemis II için fırlatma, Ay yakın geçişi ve dünyaya dönüş anlarını, aralarında kesintisiz bir yayın akışı sürdürerek canlı olarak yayınladı. Prodüksiyon, bulut tabanlı bir iş akışıyla birbirine bağlanan dört farklı NASA merkezine yayıldı. Prime Video, NASA’nın mümkün olan en geniş kitleye ulaşma vizyonu doğrultusunda yayın yaptı ve tüm yayınlar tamamen ücretsiz olarak sunuldu. Dört yüz bin kilometreden fazla bir mesafeyi kapsayan uçtan uca iletişim zinciriyle, elli yılı aşkın bir sürenin ardından ilk kez dört insan Ay’ın etrafında tur attı ve bu anlar AWS destekli altyapıyla izleyicilere ulaştırıldı.
