Rıdvan Şükür, Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası’nı kitaplaştırdı
Araştırmacı ve tarihçi Rıdvan Şükür’ün Cumhuriyet döneminin önemli sanayi kuruluşlarından biri olan Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası’nı ele alan “Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası (1935–2002)” adlı kitabı Gece Kitaplığı tarafından yayınlandı.
Türkiye’nin sanayileşme hamlesinin simge kurumlarından biri olan Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası’nın temeli 25 Ağustos 1935 tarihinde İktisat Vekili Celal Bayar tarafından atıldı; kuruluşunda Sovyetler Birliği’nden sağlanan kredi ve teknik yardımdan yararlanıldı. Fabrika, 9 Ekim 1937 tarihinde Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün katıldığı törenle üretime açıldı.
Ekonomik ve sosyal hayatı değiştiren önemli bir sanayi merkezi
Nazilli Basma Fabrikası, yurdun basma ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılamak ve dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla kuruldu. Anadolu çiftçisinin yetiştirdiği pamuk, burada iplikten beze, bezden renkli ve desenli basmaya dönüştürüldü.
Fabrikada üretilen basmalar, uzun yıllar boyunca Anadolu insanının günlük yaşamında ve özellikle kadınların giyim kültüründe önemli bir yer tuttu. Fabrikanın kuruluşuyla birlikte Nazilli ve çevresi, modern üretim teknikleri, makineleşme ve sanayi işçiliğiyle tanıştı. Böylece fabrika yalnızca üretim yapan bir tesis değil, aynı zamanda bölgenin ekonomik ve sosyal hayatını değiştiren önemli bir sanayi merkezi oldu.
Belge ve kayıtları esas alarak tarihe not düşüyor
Araştırmacı ve tarihçi Rıdvan Şükür kitapta, Nazilli Basma Fabrikası’nın temel atma töreninden kapanışına kadar geçen 1935–2002 yılları arasındaki üretim sürecini, üretim raporlarını ve ulaşılabilen belge ve kayıtları esas alarak ele alıyor ve tarihe not düşüyor.
Fabrikada hangi yıllarda, kaç kişiyle, hangi ürünlerin üretildiği gibi sorulara ayrıntılı cevaplar sunulan kitapta, Sümerbank’ın Türk sanayi tarihindeki yeri de kapsamlı bir şekilde ortaya konuluyor. Yazar, bu kitabın sadece bir fabrikanın tarihini anlatmak amacıyla değil; Cumhuriyetimizin sanayileşme sürecine, emek tarihine ve sanayi kültürüne ışık tutmak amacıyla hazırlandığını vurguluyor.
Rıdvan Şükür kimdir?
Rıdvan Şükür, Türkiye Cumhuriyeti’nin erken dönem sanayileşme adımlarını, özellikle de devlet eliyle kurulan fabrikaları inceleyen Türk araştırmacı, yazar ve sanayi tarihçisidir. Şükür, Türkiye’nin endüstriyel mirasını arşiv belgelerine ve dönem tanıklıklarına dayanarak kayıt altına almaktadır.
Rıdvan Şükür, özellikle erken cumhuriyet döneminin en büyük iktisadi hamlelerinden biri olan Sümerbank fabrikalarını odağına alan çok sayıda eser üretmiştir. Bugüne kadar yayımladığı 19 kitabın 9 tanesi doğrudan Sümerbank’ın üretim tarihini incelemektedir.
Şükür, araştırmalarını sadece masa başında yürütmez; aktif bir dağcı ve atletizm sporcusudur. Kitaplarındaki doğruluk payını artırmak için incelenen fabrika arazilerini, adım adım gezerek bizzat saha incelemeleri gerçekleştirmiştir.
Eğitim, Öğretim Hayatı
Araştırmacı ve tarihçi Rıdvan Şükür, eğitim hayatı boyunca farklı alanlarda diplomalar almış ve kendisini sürekli geliştiren çok yönlü bir akademik geçmişe sahiptir.
Lise: İzmit Endüstri Meslek Lisesi – Tesviye Bölümü
Ön Lisans: Burdur Meslek Yüksekokulu – Makine Resim Konstrüksiyon Bölümü
Pedagojik Formasyon: Öğretmenlik yetkinliği için gerekli olan formasyon eğitimini Marmara Üniversitesi’nde tamamlamıştır.
Lisans (Tarih): İstanbul Üniversitesinin Tarih Bölümü’nden başarıyla mezun olarak “diplomalı bir tarihçi” unvanını almıştır.
Yüksek Lisans: Tarih ve sanayi mirası üzerine yaptığı araştırmaları akademik düzeye taşımak amacıyla Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisans eğitimini bitirmiştir.
Toplamda 6 farklı üniversite/bölüm bitirerek disiplinler arası bir yetkinlik kazanmıştır.
Saha İncelemeleri:
Fabrika Sahaları: Türkiye genelindeki Sümerbank ve eski otomotiv fabrikalarının tarihini yazarken, bu fabrikaların yer aldığı endüstriyel siteleri, yerleşkeleri ve işçi lojmanlarını bizzat yerinde inceleyerek koruma durumlarını gözlemlemiştir.
Kitapları:
Rıdvan Şükür, özellikle Türkiye Cumhuriyeti’nin erken dönem sanayileşme hamlelerinin sembolü olan Sümerbank fabrikalarının ve diğer büyük sanayi kuruluşlarının tarihini derinlemesine incelemekte. Yayınlanmış bazı önemli kitapları şunlar:
- Sümerbank Bakırköy Bez Fabrikası
- Sümerbank İzmir Basma Fabrikası (1943 – 2000)
- Sümerbank Ereğli Bez Fabrikası (1934-1997)
- Sümerbank Malatya Bez Fabrikası (1936 – 2004)
- Sümerbank Eskişehir Basma Fabrikası (1956 – 1996)
- Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası (1935 – 2002)
- Sümerbank Beykoz Deri ve Kundura Fabrikası (1933 – 2004)
- Kayseri Bez Fabrikası
- Sümerbank iştiraki Bergama Pamuk ipliği ve dokuma fabrikası (1954-2004)
- 1930 Milli Sanayi Sergisi ve Kataloğu
Otomotiv Serisi:
- TOE – Türk Otomotiv Endüstrileri A.Ş. (1955 – 1993)
- Chrysler Kamyon Sanayi A.Ş. (1962-2002)
- Genoto Bedford Kamyon Fabrikası (1963 – 1994)
Kültür Serisi:
- Kocaeli Üzüm Bayramları ve Bağcılık
- Cumhuriyetin Onuncu Yılında Kocaeli Vilayeti ve Türkiye
- Cumhuriyet Bayramlarında İzmit
- Gebze Çevresinde Kırsal Yerleşim
