Siber güvenlik uzmanlarından deepfake kurbanlarına rehber

Üretken yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte gerçek kişileri taklit eden sahte medya içeriklerinin oluşturulması hız kazandı. Siber suçlular ve dolandırıcılar bu teknolojiyi şantaj ve dolandırıcılık amacıyla kullanırken, söz konusu içerikler taciz ve istismar aracı olarak da öne çıkıyor. Slovakya merkezli siber güvenlik şirketi ESET, rıza dışı üretilen deepfake içeriklerin dijital platformlardan kaldırılmasına yönelik süreçleri paylaştı.

Küresel ölçekte yasal düzenlemeler sıkılaşırken, ABD’de kabul edilen TAKE IT DOWN Yasası, Birleşik Krallık’taki Veri Yasası ile Çevrimiçi Güvenlik Yasası ve AB Yapay Zekâ Yasası rıza dışı samimi görüntülerin (NCII) yayılımını suç kapsamına alıyor. Platformlara bu tür içerikleri kaldırmaları için 48 saatlik zorunlu süreler getiriliyor.

İlk aşamada kanıtların kaydedilmesi gerekiyor

Rıza dışı bir deepfake içeriğiyle karşılaşılması durumunda ilk olarak sayfanın ve hesabın ekran görüntüsünün alınması, URL adresinin kaydedilmesi, tespit edilen tarih ve saatin not edilmesi önem taşıyor. Paylaşımı yapan kişiyle etkileşime girilmemesi belirtilirken, fiziksel bir tehdit durumunda yerel kolluk kuvvetlerine başvurulması gerektiği vurgulanıyor.

Sosyal medya ve arama motorlarında bildirim süreçleri

İçeriğin yayından kaldırılması için platformların özel bildirim mekanizmalarının kullanılması gerekiyor. Farklı platformlardaki bildirim adımları şu şekilde sıralanıyor:

Google: Arama sonuçlarından içerik adreslerini gizlemek için “kişisel bilgileri kaldır” aracı ve yasal kaldırma talebi formu kullanılıyor.

Facebook: Gönderi menüsünden “Gönderiyi/videoyu bildir” seçeneği tıklanarak kimlik sahtekârlığı veya taciz kategorisi altından yapay zekâ kullanımı açıklanıyor.

Instagram: Menü üzerinden “Bildir” seçeneği kullanılarak uygun gerekçe belirtiliyor.

TikTok: Video paylaşım seçeneğinden sırasıyla “Bildir”, “Yanlış bilgi” ve “Deepfake’ler, sentetik medya ve manipüle edilmiş medya” adımları izleniyor.

YouTube: Değiştirilmiş veya sentetik içeriklere yönelik Gizlilik Şikâyeti Süreci üzerinden talep oluşturuluyor.

X: Gönderi menüsünden “Gönderiyi bildir” adımı takip edilerek içeriğin yapay zekâ üretimi olduğu gerekçesiyle iletiliyor.

Samimi görüntülerin kaldırılmasında teknik sistemler

Rıza dışı samimi görüntülerin (NCII) engellenmesi için uluslararası platformlar entegre sistemler kullanıyor. StopNCII.org platformu, yüklenen görsel veya videonun dijital parmak izini (hash değeri) oluşturarak Meta, TikTok, Reddit ve X gibi katılımcı platformlardaki eşleşen tüm içerikleri otomatik olarak kaldırıyor. 18 yaşından küçük bireyler için ise TakeItDown.NCMEC.org benzer bir mekanizmayla hizmet veriyor.

Yayıncı siteler içeriği kaldırmadığında izlenecek hukuki adımlar

Arama motorlarından indeks çıkarılmasına rağmen web sitesinde yayını devam eden içerikler için öncelikle yayıncıyla iletişime geçilmesi gerekiyor. Olumsuz yanıt alınması halinde izlenecek prosedürler şunlar:

• Ekran görüntüleri, iletişim kayıtları ve içerik bağlantıları kanıt olarak muhafaza edilir.
• Web sitesinin hukuk, gizlilik veya telif hakkı kişilerine rıza dışı yayın yapıldığına dair resmi talep iletilir.

İngiltere ve AB sınırlarında GDPR’nin 17. maddesindeki “silme hakkı” gerekçe gösterilerek başvuru yapılır; işlem yapılmaması durumunda veri koruma düzenleyici kurumlarına başvurulur.

Yetkililerle ve platformlarla iletişim kurulurken içeriğin sadece yapay zekâ tarafından üretildiğini söylemenin yeterli olmadığını, yarattığı mağduriyetin ve ihlalin açıkça detaylandırılması gerektiğini belirten uzmanlar, sürecin takibinde ısrarcı olunmasını öneriyor.