Yapay zekâ çağında çocuk ve teknoloji ilişkisi nasıl olmalı?
TCL Türkiye’nin yeni nesil ürün lansmanı kapsamında düzenlenen “Yapay Zekâ Çağında Çocuk-Teknoloji Etkileşimini Yeniden Okumak” başlıklı panelde, yapay zekânın çocukların yaşamındaki yeri akademik çalışmalar ışığında değerlendirildi. Panelin moderatörlüğünü Prof. Dr. Kerem Rızvanoğlu üstlendi. Panelin moderatörü ve ilk konuşmacısı Prof. Dr. Kerem Rızvanoğlu, “Yapay Zekâ Çağında Çocuk-Teknoloji Etkileşimine Kapsayıcı Bir Bakış” başlıklı sunumunda, çocukların teknoloji kullanımının yalnızca ekran süresiyle değerlendirilmesinin eksik ve yanıltıcı olabileceğini ifade etti.
Ekran süresine odaklanmak yanıltıcı olabilir
Çok küçük yaşlardan itibaren teknolojiyle temas eden çocukların, bilim dünyası tarafından dikkatle izlenen önemli bir kullanıcı grubu haline geldiğini belirten Rızvanoğlu, yapay zekâ modellerinin ağırlıklı olarak yetişkin verileriyle eğitilmesinden kaynaklanan risklere ve halüsinasyon sorunlarına dikkat çekti. Bu nedenle çocuklara özel, güvenli ve etik yapay zekâ sistemlerinin tasarlanmasının gerekliliğini vurguladı.
Ekran yasakları yerine etkin arabuluculuk önerisi
Doç. Dr. Elif Posos Devrani, “Dijital Çağda Ebeveynlik” başlıklı sunumunda, katı ekran yasaklarının dijital ortamlardaki riskleri ortadan kaldırmadığını, aksine görünmez hale getirebildiğini söyledi. Devrani, bunun yerine “etkinleştirici arabuluculuk” yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini belirterek, ebeveynlere çocuklarıyla birlikte içerik izleme, teknoloji üzerine sohbet etme ve aşamalı sorumluluk verme gibi somut yöntemler önerdi. Bu yaklaşımın amacının çocuğu kısıtlamak değil, dijital okuryazarlığını güçlendirmek olduğunun altını çizdi.
Çocuklar yapay zekâ tasarımının öznesi olmalı
Dr. Öğr. Üyesi Gökçe Elif Baykal ise “Yapay Zekâ Çağında Çocuklar için Çocuklarla Tasarlamak” başlıklı konuşmasında, özellikle “Sosyal Yapay Zekâ Eşlikçileri”nin çocuklar üzerindeki potansiyel risklerine dikkat çekti. Çocukların teknoloji karşısında pasif kullanıcılar olmaktan çıkarılması gerektiğini savunan Baykal, tasarım süreçlerine dahil edilen çocukların yapay zekâyı daha bilinçli ve eleştirel bir şekilde yönlendirebileceğini ifade etti.
Baykal, çocukların sorgulayan, eleştiren ve dönüşüme katkı sunan bireyler olarak desteklenmesinin önemine vurgu yaptı. Panelde, yapay zekâ teknolojilerinin çocukların gelişimi üzerindeki etkilerinin çok boyutlu ele alınması ve bu alanda disiplinler arası çalışmaların artırılması gerektiği mesajı öne çıktı.