Deneyimli teknoloji gazetecisi Melih Bayram Dede medyadaki dönüşümü anlattı

H. Kerem Fındık tarafından Turkish Tech News için kaleme alınan röportajda, ilk makalesi 1989 yılında basılı bir dergide yayımlanan ve 2012 yılında kendi web sitesini kuran Melih Bayram Dede’nin hikâyesi ele alındı. Türk medyasındaki dijitalleşmeye tanık olan deneyimli teknoloji gazetecilerinden Melih Bayram Dede’nin bilgisayarla ilk teması bir Macintosh ile gerçekleşti. Dede, bu cihazı şu an çalışma odasında bir anı olarak saklıyor. “Bugün internet olmadan bir bilgisayarı nasıl kullandığımızı düşünüyor ve şaşırıyorum” diyen Dede, gazete ve dergilerin bilgi kaynağı olma işlevinin neredeyse bittiği bir dönemde yaşadığımıza inandığını vurguladı. İşte Melih Bayram Dede’nin o röportajda paylaştığı detaylar.

Teknolojiyle ilk temas ve Macintosh dönemi

Teknolojiyle ilk temasını anlatan Dede, gazete tasarımında bilgisayara geçiş başladığında Macintosh ile tanıştığını söyledi. Bu geçişin gazeteciler için büyük bir kolaylık sağladığını belirten Dede, Türkçe’ye özgü bir klavye düzenine sahip olan cihazda F klavye kullanan gazetecilerin yabancılık çekmediğini aktardı. Dede, “Çünkü F klavye Türk daktilolarında zaten vardı. Sahip olduğum ilk bilgisayar Apple’ın Macintosh Classic modeliydi. Macintosh Classic bilgisayarımı çalışma odamda özel bir anı olarak hâlâ saklıyorum” dedi.

Gazeteciliğe başlama serüveni ve ilk makale

Gazeteciliğe başlama motivasyonu sorulduğunda Dede, medyada yayımlanan ilk yazısının 1989 yılında Boom Music dergisine gönderdiği bir eleştiri olduğunu ifade etti. Klavye çaldığı için müziğin ilgi alanında kalmaya devam ettiğini dile getiren Dede, “Daha sonra televizyon, gazete, çevrimiçi medya ve YouTube geldi. Gazetecilikte bilgisayara geçişi ilk elden deneyimledim. Gazetecilikte çekirdekten yetiştim. Planlı bir süreç değildi, bu yüzden gazeteciyim” şeklinde konuştu.

Gazetecilikte rol model eksikliği

Gazetecilikte kendisine yol gösteren bir rol modeli olup olmadığı yönündeki soruya yanıt veren Dede, hiçbir zaman bir rol modeli olmadığını belirterek, her zaman kendisi olmayı sevdiğini vurguladı.

Türk medyasındaki teknolojik dönüşüm

Türk medyasındaki teknolojik değişimi değerlendiren deneyimli gazeteci, 1995 yılında çalıştığı haber merkezinde bir bilgisayar bulunduğunu hatırlattı. Haberleri almak için kullandıkları ve faksa benzeyen teleks cihazının o dönemde ortadan kaybolmaya başladığını anlatan Dede, ajanslardan gelen haberler ve fotoğrafların telefon hatları üzerinden yavaş bir bağlantıyla bilgisayar aracılığıyla gönderilmeye başlandığını aktardı. Ancak gazete çalışanları için henüz internet erişimi imkânı olmadığını belirten Dede, “Verilerin disketlerle alınıp verildiği, görüntülerin slaytlar ve disketlerle geldiği bir dönemdi. Birkaç yıl içinde çevirmeli bağlantı ile internet erişimine kavuştuk. Gazetede sadece bir tane internet bağlantısı vardı ve izin alarak tek bir odada kullanabiliyordunuz. İlk e-posta adreslerimizi açtık ve e-postayı ilk kez gazete köşelerimizin sonuna iletişim bilgisi olarak ekledik” ifadelerini kullandı. En popüler arama motorunun Altavista olduğu bir dönemden bahsettiklerini dile getiren Dede, 1999’da çalıştığı gazete web sitesini açtığında bunun bir ilk olduğunu ve internet kullanımının o dönemde giderek yaygınlaşmaya başladığını anlattı. Dede, gazeteciler için internetin bilgi kaynaklarının çeşitlenmesini ve iletişim imkânlarının artmasını sağladığına dikkat çekti.

Türkiye’de teknoloji medyasının mevcut durumu

Türkiye’deki teknoloji medyasının 20 yılı aşkın süredir içinde olan Dede, geçmişte internetle hiç tanışmamış kişilerin bile okuduğu bilgisayar dergileri olduğunu söyledi. Bilgisayarı olmadığı dönemde dahi büyük bir hevesle bilgisayar dergisi aldığını belirten Dede, “Ardından bazı yerel medya kuruluşları küresel teknoloji yayın haklarını alarak çeşitli dergiler çıkarmaya başladı. Bu dergiler her sayısında yazılım, müzik ve oyunlar bulunan CD’ler hediye ediyordu. Promosyon CD’leri kullanıcılar arasında çok popülerdi. Hangi dergiyi alacağımıza CD’lerin içeriğine bakarak karar veriyorduk” dedi. 2000 yılına doğru günlük gazetelerde haftalık teknoloji sayfalarının yer almaya başladığını ve bu sayede teknolojinin sıradan insanların gündemine girdiğini aktaran Dede, geniş bant (ADSL) teknolojisine geçişin internetin evlere girmesini sağladığını, bunun da medya kuruluşlarının internet üzerinden yayın yapmayı düşünmelerine imkân tanıdığını ifade etti. Mart 2000’den itibaren Yeni Şafak gazetesinde yaklaşık 20 yıl süren bir teknoloji sayfası hazırladığını ve TVNET’te 5 yıl boyunca TechnoLogic adlı programı sunduğunu belirten Dede, “Türk teknoloji medyasına gelince, entegre bir yapıdan bahsetmenin mümkün olmadığını düşünüyorum. Gazete ve dergilerin bilgi kaynağı olma işlevinin neredeyse bittiği bir dönemde yaşıyoruz. Türk teknoloji medyası şu anda baskın olan dijital kanallardan oluşuyor. Video içeriklerinin basılı olanlardan daha önemli hâle geldiğini görüyorum” değerlendirmesinde bulundu.

Kültür sanat platformu Dergibi’nin kuruluşu

Kültür ve sanat web sitesi kurma kararını anlatan Dede, 1999 yılında Dergibi adlı bir platform yayınlamaya başladığını söyledi. O dönemde Türkiye’de internetin çok yeni olduğunu belirten Dede, “Bir arkadaşım ‘İnternette dergi bile yayınlayabilirsiniz’ dedi. Ben de web yayıncılığı yapmak ve kültür, sanat ve edebiyatla ilgilenmek için böyle bir işe giriştim. Dergibi, HTML’den başlayarak web teknolojisinin teknik arka planını ve içeriğini öğrenmek açısından benim için iyi bir deneyimdi. Dergibi’yi şu an Ankara’daki bir edebiyat grubuna devrettim ve emin ellerde yoluna devam ediyor” ifadelerini kullandı.

TechnoLogic ve kişisel projeler

Son yıllarda kendi sitesi technologic.com.tr‘yi yöneten Dede, gidişat hakkında bilgi verdi. Gazete için çalışmaya devam ederken ileriyi düşünerek 2012 yılında kendi girişimi olan TechnoLogic’i kurduğunu belirten Dede, “Teknoloji odaklı bir yayın olarak devam ediyorum. TechnoLogic şu an benim ana medyam. Ayrıca melihbayramdede.com adresindeki kişisel blogumu güncel tutuyor ve YouTube kanalımda video içerik üretmeye devam ediyorum. Özetle işlerin iyi gittiğini söyleyebilirim” dedi.

H. Kerem Fındık tarafından gerçekleştirilen bu röportaj, ilk olarak Turkish Tech News web sitesinde yayımlanarak okuyuculara sunuldu.