İkinci el elektrikli otomobil alırken batarya nasıl kontrol edilir?

İkinci el elektrikli otomobil satın alırken aracın kilometresi, model yılı ve genel kondisyonu kadar bataryanın durumu da kontrol edilmeli. Çünkü elektrikli otomobilin en önemli ve maliyetli parçalarından biri olan çekiş bataryasının sağlık durumu, aracın gerçek menzilini ve kullanım değerini doğrudan etkiliyor.

Ancak bataryanın durumunu yalnızca gösterge panelindeki menzil değerine veya aracın kilometre sayacına bakarak anlamak mümkün değil. İkinci el elektrikli otomobil satın almadan önce bataryanın SoH (State of Health) değeri, hata kayıtları, hücre değerleri ve mümkünse bağımsız bir batarya testi kontrol edilmeli.

İkinci el elektrikli otomobilde SoH nedir?

SoH, yani State of Health, bataryanın mevcut durumunu ifade eden bir değer. Temel olarak bataryanın mevcut kullanılabilir kapasitesinin yeni durumuna kıyasla ne seviyede olduğunu gösteriyor.

Örneğin yeni bir otomobilin bataryası 60 kWh kullanılabilir kapasiteye sahipse ve yapılan ölçüm sonucunda yaklaşık 54 kWh kapasite tespit edilirse, teorik olarak kapasitenin yaklaşık yüzde 90’ı korunmuş demektir.

Ancak SoH değerinin nasıl hesaplandığı üreticiden üreticiye değişebiliyor. Bu nedenle farklı cihazlardan alınan SoH değerlerini doğrudan karşılaştırmak her zaman doğru sonuç vermeyebilir. Bağımsız batarya analiz şirketi AVILOO da SoH değerinin farklı referanslar ve hesaplama yöntemleri nedeniyle değişebileceğine dikkat çekiyor.

İkinci el elektrikli otomobil alırken batarya nasıl test edilir?

En güvenilir yöntemlerden biri, satın alma öncesinde otomobili yetkili veya elektrikli araçlar konusunda uzman bir serviste batarya teşhisinden geçirmek.

Teşhis sırasında aracın batarya yönetim sistemi, hücre değerleri, sensörler, hata kayıtları ve batarya paketinin genel durumu incelenebilir. Bazı bağımsız test sistemleri ise aracın gerçek kullanım verilerini analiz ederek batarya için bağımsız bir sağlık raporu oluşturabiliyor.

Örneğin AVILOO’nun bağımsız batarya testleri SoH değerinin yanı sıra batarya yönetim sistemi, sensörler, hücre seviyesindeki voltajlar ve olası anormallikleri de inceliyor.

Sadece kilometreye bakarak batarya sağlığı anlaşılır mı?

Hayır. İki aynı model elektrikli otomobil aynı kilometreye sahip olsa bile bataryalarının sağlık durumu birbirinden farklı olabilir.

Bataryanın yaşlanmasında kilometrenin yanında şarj alışkanlıkları, hızlı şarj kullanım sıklığı, sıcaklık koşulları, bataryanın uzun süre yüksek veya düşük şarj seviyesinde tutulması ve termal yönetim sistemi gibi faktörler de rol oynar.

Bu nedenle örneğin 80 bin kilometredeki bir otomobilin bataryasının mutlaka 40 bin kilometredeki başka bir otomobilden daha kötü durumda olduğunu varsaymak doğru değil. Güncel bağımsız test verileri de aynı kilometredeki araçların batarya sağlıklarının önemli ölçüde farklılaşabileceğini gösteriyor.

Batarya kapasitesi nasıl kontrol edilir?

İkinci el elektrikli otomobil alırken satıcıdan yalnızca gösterge panelindeki menzil değerini göstermek yerine mümkünse batarya sağlık raporu istenmeli.

Çünkü gösterilen tahmini menzil; son dönem sürüş tüketimi, hava sıcaklığı, hız ve klima kullanımı gibi faktörlerden etkilenebilir. Bu nedenle ekranda görülen menzil tek başına bataryanın kapasitesini göstermez.

Profesyonel batarya testlerinde ise aracın elektronik sistemlerinden alınan veriler kullanılarak bataryanın mevcut kapasitesi ve sağlık durumu hakkında daha ayrıntılı bilgi elde edilebilir.

Batarya hücreleri neden kontrol edilmeli?

Elektrikli otomobil bataryası tek bir hücreden oluşmuyor. Çok sayıda hücre ve modül bir araya gelerek batarya paketini oluşturuyor. Bu nedenle yalnızca toplam kapasiteye bakmak bazı sorunları gözden kaçırabilir.

Hücreler arasındaki voltaj farklılıkları ve anormal değerler, bataryanın belirli bölümlerinde sorun bulunabileceğine işaret edebilir. Bağımsız batarya testlerinde hücre seviyesindeki verilerin incelenmesinin nedeni de bu.

AVILOO’nun batarya sertifikasyon sisteminde hücre seviyesindeki voltajlar ve olası anormallikler de analiz ediliyor.

Batarya garanti süresi kontrol edilmeli

İkinci el elektrikli otomobil satın alırken batarya garantisinin devam edip etmediği mutlaka kontrol edilmeli.

Garanti süresi ve kilometre sınırı marka ve modele göre değişiyor. Bazı üreticiler çekiş bataryası için uzun süreli garanti sunuyor ve belirli bir kapasite seviyesinin altına düşülmesi durumunda garanti kapsamında işlem yapılabiliyor.

ABD Enerji Bakanlığı da ikinci el elektrikli otomobil satın alırken batarya ömrü ve garanti koşullarının üretici veya satıcıdan öğrenilmesini öneriyor.

Bu nedenle satın alma öncesinde şu bilgiler kontrol edilmeli:

• Batarya garanti süresi
• Garanti kilometre sınırı
• Batarya kapasitesi için garanti edilen minimum seviye
• Garanti kapsamında daha önce işlem yapılıp yapılmadığı
• Batarya veya modül değişimi geçmişi

Hızlı şarj kullanımı batarya kontrolünde önemli mi?

Otomobilin geçmişte ne kadar hızlı şarj kullandığı da bataryanın geçmişini değerlendirirken dikkate alınabilir. Ancak yalnızca hızlı şarj kullanılmış olması bataryanın kötü durumda olduğu anlamına gelmez.

Bataryanın termal yönetimi, kullanılan şarj gücü ve kullanım koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle satıcının “araç hiç hızlı şarj edilmedi” veya “sürekli hızlı şarj edildi” şeklindeki beyanı tek başına bataryanın sağlık durumunu kanıtlamaz.

Test sürüşünde batarya nasıl kontrol edilir?

Satın alma öncesinde yapılacak test sürüşü de batarya hakkında fikir verebilir ancak profesyonel batarya testinin yerini tutmaz.

Test sırasında özellikle şu noktalar gözlemlenebilir:

• Şarj seviyesi düşerken tahmini menzil olağandışı hızlı azalıyor mu?
• Otomobil beklenenden yüksek enerji tüketiyor mu?
• Hızlanma sırasında güçte belirgin bir düşüş yaşanıyor mu?
• Batarya veya güç sistemiyle ilgili uyarı mesajı bulunuyor mu?
• DC hızlı şarj sırasında olağandışı bir şarj kısıtlaması görülüyor mu?

Bu kontrollerden herhangi birinde şüpheli bir durum görülmesi halinde satın alma işlemi öncesinde profesyonel teşhis yaptırılması daha doğru olur.

İkinci el elektrikli otomobil alırken batarya kontrol listesi

• SoH değerini öğrenin.
• Batarya sağlık raporu isteyin.
• Hücre seviyesindeki değerlerin kontrol edilmesini sağlayın.
• Batarya hata kayıtlarını kontrol ettirin.
• Batarya garanti süresini ve kilometre sınırını öğrenin.
• Geçmişte batarya veya modül değişimi yapılıp yapılmadığını sorun.
• Aracın hızlı şarj geçmişini mümkün olduğunca öğrenin.
• Test sürüşü gerçekleştirin.
• Satın alma öncesinde bağımsız ekspertiz yaptırın.

Kaç yıllık elektrikli otomobilin bataryası alınır?

İkinci el elektrikli otomobil satın alırken yalnızca aracın yaşına bakarak karar vermek doğru değil. Aynı yaşta iki otomobilin batarya sağlıkları kullanım geçmişine bağlı olarak farklı olabilir.

Bu nedenle “5 yaşındaki elektrikli otomobil alınmaz” veya “100 bin kilometre üzerindeki elektrikli otomobilin bataryası bitmiştir” gibi genellemeler yapmak yerine, aracın gerçek batarya durumunu ölçmek daha doğru bir yaklaşım.

Elektrikli otomobillerde batarya arızaları da sanıldığından daha sık görülen bir durum değil. ABD Enerji Bakanlığı’nın aktardığı Recurrent araştırmasına göre 2011-2023 model yılları arasındaki yaklaşık 15 bin elektrikli araç incelendiğinde, geri çağırmalar dışında batarya arızası nedeniyle değişim oranı yüzde 1,5 olarak belirlendi. 2016-2023 model yılları arasındaki araçlarda ise bu oran yüzde 1’in altında kaldı.

İkinci el elektrikli otomobil alırken en önemli kontrol batarya

İkinci el elektrikli otomobil satın alırken batarya için en önemli bilgi, aracın kilometresi değil, bataryanın mevcut sağlık durumunu gösteren ölçülebilir veriler. SoH değeri, hücre verileri, hata kayıtları, garanti durumu ve mümkünse bağımsız batarya testi birlikte değerlendirilmeli.

Özellikle yüksek fiyatlı bir ikinci el elektrikli otomobil satın alınacaksa, satın alma öncesinde yapılacak profesyonel batarya kontrolünün maliyeti, olası bir batarya sorununa kıyasla daha düşük bir risk oluşturabilir. Böylece otomobilin yalnızca dış görünümü ve mekanik durumu değil, elektrikli aktarma sisteminin en önemli parçası da kontrol edilmiş olur.