Google’dan uzaydaki yapay zekâ veri merkezlerine ekonomik fren

Yapay zekâ sistemlerinin giderek artan enerji ihtiyacı, teknoloji şirketlerini veri merkezleri için yeni arayışlara yöneltiyor. Güneş enerjisinden daha verimli yararlanmak ve dünyadaki enerji altyapısına bağımlılığı azaltmak amacıyla uzayda veri merkezi kurma fikri de bu arayışların başında geliyor. Ancak Google’ın üst düzey bir yöneticisine göre bu fikrin önünde önemli bir engel var: maliyet. Yörüngede veri merkezi kurmak, yeryüzündeki tesislere kıyasla 100 kata kadar daha pahalı olabilir.

Google’ın küresel veri merkezi enerji yöneticisi Amanda Peterson Corio, The Information’ın düzenlediği WTF Summit etkinliğinde yaptığı açıklamada, uzayda veri merkezi kurmanın ekonomik açıdan ciddi zorluklar barındırdığını söyledi.

Corio, uzaya bilgisayar donanımı göndermenin son derece pahalı olduğunu belirterek, yörüngedeki veri merkezlerinin yeryüzündeki tesislerin maliyetinin 100 katına ulaşabileceğini ifade etti. Google yöneticisinin sektöre mesajı ise oldukça netti: Uzaya yönelmeden önce dünyadaki bütün seçenekler değerlendirilmeli.

Bu açıklama, Google’ın kendi uzay veri merkezi araştırmalarıyla da dikkat çekici bir tezat oluşturuyor.

Google, yapay zekâ işlemcilerini uzayda test ediyor

Google, Kasım 2025’te duyurduğu Project Suncatcher ile yapay zekâ hesaplamalarını uzaya taşımanın yollarını araştırıyor. Projenin temel fikri, güneş enerjisiyle çalışan ve Google’ın kendi geliştirdiği Tensor Processing Unit (TPU) işlemcilerini taşıyan uydu kümeleri oluşturmak.

Şirket, 1 Ekim 2026’da Planet iş birliğiyle geliştirdiği ilk prototip uyduyu SpaceX’in Transporter-18 görevi kapsamında yörüngeye gönderdi. Dört TPU taşıyan uydu, yaklaşık 1 kilovatlık güneş enerjisi kapasitesine sahip.

Google, ilk testlerde yörüngedeki donanımla yapay zekâ işlemleri gerçekleştirmeyi de başardı. Şirketin açıklamasına göre uyduya önceden yüklenen Gemma 4 modeli, uzayda bir şiir oluşturdu ve bu çıktı Dünya’ya iletildi.

Ancak bu başarı, uzayda ticari ölçekte çalışan bir veri merkezinin kurulduğu anlamına gelmiyor. İlk prototipin amacı, işlemcilerin uzay koşullarında nasıl çalıştığını ve sistemin temel teknik gereksinimlerini test etmek.

Uzayda veri merkezi kurmanın önündeki engeller neler?

Uzayda veri merkezi fikrinin en önemli avantajı güneş enerjisine erişim. Google’ın araştırmalarına göre uygun yörüngelerdeki güneş panelleri, yeryüzündekilere kıyasla sekiz kata kadar daha fazla enerji üretebiliyor. Ayrıca doğru yörünge seçimiyle güneş ışığından çok daha uzun süre kesintisiz yararlanmak mümkün.

Buna karşılık uzay ortamı, veri merkezleri için alışılmışın dışında sorunlar barındırıyor.

İlk büyük sorun donanımın yörüngeye taşınması. Binlerce yapay zekâ işlemcisi, sunucu ve diğer altyapı bileşenlerinin uzaya gönderilmesi yüksek fırlatma maliyetleri doğuruyor. Üstelik sistemin kapasitesini artırmak için yeni donanımların da yörüngeye taşınması gerekiyor.

İkinci sorun soğutma. Yeryüzündeki veri merkezlerinde kullanılan hava dolaşımı ve geleneksel soğutma sistemleri uzayda aynı şekilde çalışmıyor. Isının uzaklaştırılması için radyatörler ve ısı boruları gibi farklı teknolojilere ihtiyaç duyuluyor.

Bunlara radyasyonun işlemciler üzerindeki etkisi, donanımların arızalanması durumunda bakım ve onarımın zorluğu, uydular arasında yüksek hızlı veri aktarımı ve Dünya ile iletişim gibi sorunlar da ekleniyor.

Özellikle binlerce uydunun birbirine yüksek bant genişliğiyle bağlanması, projenin teknik açıdan çözmesi gereken önemli konulardan biri.

2035’e kadar maliyetler değişebilir mi?

Google’ın Project Suncatcher araştırmasında uzay veri merkezlerinin ekonomik açıdan uygulanabilir hâle gelmesi için fırlatma maliyetlerinin önemli ölçüde düşmesi gerektiği belirtiliyor.

Şirketin araştırmacıları, yörüngeye yük taşıma maliyetinin kilogram başına 200 dolar seviyesine inmesi durumunda uzaydaki veri merkezlerinin kilovat başına yıllık maliyetinin yeryüzündeki tesislerle karşılaştırılabilir hâle gelebileceğini hesaplıyor.

Google, bu seviyeye 2035 civarında ulaşılabileceğini öngörüyor. Ancak bu senaryo, özellikle SpaceX’in Starship roketinin yeniden kullanılabilirlik ve yüksek fırlatma sıklığı hedeflerini gerçekleştirmesine bağlı.

Dolayısıyla bu hesaplama, uzay veri merkezlerinin 2035’te kesin olarak ekonomik olacağı anlamına gelmiyor. Fırlatma maliyetlerinin yanı sıra donanımın ömrü, bakım ihtiyacı, iletişim altyapısı ve enerji sistemlerinin toplam maliyeti de belirleyici olacak.

Yapay zekânın enerji sorunu uzaya taşınabilir mi?

Yapay zekâ modellerinin büyümesi, teknoloji şirketlerinin daha fazla işlem gücüne ve enerjiye ihtiyaç duymasına neden oluyor. Ancak bu ihtiyacın karşılanması için uzaya yönelmek, kısa vadede yeryüzündeki veri merkezlerine gerçekçi bir alternatif oluşturmuyor.

Üstelik Google’ın enerji yöneticisi Corio, yeryüzündeki temel sorunun mutlaka elektrik üretim kapasitesinin yetersizliği olmadığını, yeni veri merkezlerinin elektrik şebekesine bağlanması ve gerekli izinlerin alınmasının da önemli darboğazlar oluşturduğunu belirtiyor.

Bu nedenle uzay veri merkezleri, bugün için enerji krizine verilmiş hazır bir yanıt olmaktan çok uzun vadeli bir teknoloji araştırması niteliği taşıyor.

Google’ın Project Suncatcher çalışması, yapay zekâ işlemcilerinin uzayda çalışabileceğini göstermesi bakımından önemli bir deney. Ancak birkaç işlemcinin yörüngede çalışmasıyla milyonlarca işlemciyi barındıran ticari bir veri merkezi kurmak arasında büyük bir mühendislik ve ekonomi farkı bulunuyor.

Yapay zekânın enerji ihtiyacı uzaya bakmayı gerektirecek kadar büyüyor olabilir. Ancak şimdilik uzayda veri merkezi kurmanın önündeki en büyük engel teknoloji değil, bu teknolojinin maliyetini karşılayabilecek bir ekonomi oluşturmak.