Elektronik sigaralar masum sanılıyor: Gençler büyük risk altında

Renkli tasarımları, meyve aromaları ve kolay taşınabilir yapılarıyla özellikle gençlerin ilgisini çeken elektronik sigaralar ve tek kullanımlık elektronik sigara cihazları, sanıldığı kadar masum değil. Pil, ısıtıcı bobin ve nikotin içeren sıvılardan oluşan bu cihazlar, bağımlılık riskinin yanı sıra ciddi akciğer ve kalp-damar sağlığı sorunlarına yol açabiliyor.

Son yıllarda çocuklar ve gençler arasında kullanımı yaygınlaşan elektronik sigaralar, geleneksel sigaraya alternatif veya daha az zararlı ürünler olarak algılanabiliyor. Ancak bu yanlış algı, önemli bir sağlık riskinin gözden kaçmasına neden oluyor. Elektronik sigaralar, nikotin başta olmak üzere çeşitli kimyasal maddeler içeren bir aerosolün doğrudan solunum yollarına alınmasına yol açıyor.

Acıbadem Maslak Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Gülcihan Özkan, elektronik sigara kullanımına bağlı solunum sistemi yakınmalarında artış yaşandığına dikkat çekerek özellikle çocukların ve gençlerin bu ürünlerden korunması gerektiğini vurguluyor.

Tek kullanımlık elektronik sigaralar nasıl çalışıyor?

Tek kullanımlık elektronik sigaralar, önceden doldurulmuş sıvı haznesi bulunan ve genellikle kullan-at şeklinde tasarlanan elektronik cihazlardan oluşuyor. Cihazın içerisinde bulunan pil, ısıtıcı bobine enerji sağlıyor. Isıtıcı bobin, haznedeki sıvıyı ısıtarak kullanıcının soluduğu bir aerosol oluşturuyor.

Bu sıvıların içeriğinde nikotin, propilen glikol, bitkisel gliserin ve çeşitli kimyasal aroma maddeleri bulunabiliyor. Ürünlerin nikotin ve aroma içerikleri modele göre değişiyor. Bazı cihazlarda yüksek miktarda nikotin bulunması, özellikle daha önce sigara kullanmamış gençlerde bağımlılık riskini artırıyor.

Üstelik bu cihazlardan çıkan şey yalnızca su buharı değil. Solunan aerosol, nikotinle birlikte çeşitli kimyasal maddeler ve ısıtma sırasında oluşabilen zararlı bileşenler içerebiliyor.

Akciğerlerden kalbe kadar etkiliyor

Elektronik sigara kullanımının zararları yalnızca akciğerlerle sınırlı kalmıyor. Bu ürünlerin içerdiği nikotin ve diğer kimyasal maddeler, solunum sistemiyle birlikte kalp ve damar sağlığını da etkileyebiliyor.

Prof. Dr. Gülcihan Özkan, elektronik sigara kullanan kişilerde öksürük, nefes darlığı, göğüste sıkışma ve hırıltı gibi şikâyetlerle karşılaştıklarını belirtiyor.

Nikotin, kalp atım hızını ve kan basıncını yükseltebiliyor. Damarların daralmasına, damar iç yüzeyinin işlevinin bozulmasına ve kalbin iş yükünün artmasına neden olabiliyor. Bu etkiler, özellikle gelişim çağındaki çocuklar ve ergenler açısından ayrı bir önem taşıyor.

Ciddi akciğer hasarına yol açabiliyor

Elektronik sigara kullanımıyla ilişkilendirilen ciddi akciğer hasarı vakaları, bu ürünlerin sağlık üzerindeki etkilerine yönelik endişeleri artırıyor. Özellikle bazı elektronik sigara sıvılarıyla ilişkilendirilen ağır akciğer hasarı tablolarında öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve ateş gibi belirtiler görülebiliyor.

Ağır vakalarda hastanede tedavi ve oksijen desteği gerekebiliyor. Bazı hastalarda solunum yetmezliğine kadar ilerleyebilen tablolar gelişebiliyor.

Prof. Dr. Özkan, elektronik sigara kullanan kişilerde ortaya çıkan yeni solunum şikâyetlerinin hafife alınmaması gerektiğini belirtiyor. Özellikle giderek artan öksürük, hırıltı, göğüste sıkışma ve nefes darlığı gibi belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.

Sigaradan daha masum olduğu düşüncesi yanlış

Elektronik sigaraların geleneksel sigaraya göre daha az zararlı olduğu veya sigarayı bırakmaya yardımcı olduğu yönündeki düşünceler, bu ürünlerin kullanımını normalleştirebiliyor.

Ancak bir ürünün geleneksel sigaradan farklı olması, zararsız olduğu anlamına gelmiyor. Elektronik sigaraların içerdiği nikotin bağımlılık oluşturabiliyor. Ayrıca bu cihazların uzun vadeli sağlık etkilerine ilişkin araştırmalar devam ediyor.

Özellikle daha önce hiç sigara kullanmamış kişilerin elektronik sigaraya başlaması, yeni bir nikotin bağımlılığı riski doğuruyor. Hem geleneksel sigara hem elektronik sigara kullanan kişilerde ise iki ürünün birlikte kullanılmasının sağlık risklerini ortadan kaldırdığı söylenemiyor.

Gençlerin beyin gelişimi de risk altında

Nikotin bağımlılığı, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde önemli bir sağlık sorunu oluşturuyor. Beyin gelişiminin devam ettiği bu dönemde nikotine maruz kalmak; dikkat, öğrenme, hafıza ve dürtü kontrolü gibi işlevleri etkileyebiliyor.

Renkli ambalajlar, meyve ve şeker aromaları, küçük boyutlar ve farklı tasarımlar tek kullanımlık elektronik sigaraları gençler açısından daha çekici hâle getirebiliyor. Bu durum, daha önce tütün veya nikotin ürünü kullanmamış çocukların da elektronik sigarayla tanışmasını kolaylaştırabiliyor.

Sosyal medya paylaşımları ve arkadaş çevresindeki kullanım da bu ürünlerin sıradan bir tüketim alışkanlığı gibi algılanmasına neden olabiliyor. Oysa elektronik sigara kullanımı, özellikle gelişim çağındaki bireyler için önlenebilir bir bağımlılık riski taşıyor.

Ailelere ve gençlere önemli uyarılar

Acıbadem Maslak Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Gülcihan Özkan, elektronik sigara kullanımının zararsız olduğu yönündeki yanlış algının ortadan kaldırılması gerektiğini belirtiyor.

Bu noktada ailelerin çocuklarıyla açık iletişim kurması önem taşıyor. Ebeveynlerin yalnızca geleneksel sigaranın değil, elektronik sigaraların ve tek kullanımlık elektronik sigara cihazlarının da sağlık risklerini çocuklarına anlatması gerekiyor.

Ailelerin bu ürünleri kullanarak çocuklara örnek olmaması, okul ve sosyal çevrede elektronik sigaranın normalleştirilmesine karşı bilinç oluşturulması da önem taşıyor.

Gençlerin unutmaması gereken en önemli nokta şu: Elektronik sigaraların güzel kokması, meyve aromalı olması, küçük ve renkli tasarımlarla satılması veya duman yerine aerosol oluşturması onları zararsız hâle getirmiyor. İçerisinde nikotin ve çeşitli kimyasal maddeler bulunan bu cihazlar, bağımlılık ve ciddi sağlık sorunları açısından risk oluşturuyor.