Melih Bayram Dede: Sosyal medya, küresel dezenformasyonun ana sahasına dönüştü
Gazeteci ve yazar Melih Bayram Dede, sosyal medyanın yapısal olarak dezenformasyona son derece elverişli bir alan hâline geldiğini belirterek, bu durumun siyasi ve ticari manipülasyonlar için giderek daha yoğun biçimde kullanıldığını söyledi. Dede’ye göre etik kaygı taşımayan aktörler, sosyal medya üzerinden toplumları yönlendirmeyi ve dönüştürmeyi sistematik bir stratejiye dönüştürüyor.
Sosyal medyanın düşük maliyetle, hızlı ve doğrudan etki üretme kapasitesine sahip olduğuna dikkat çeken Dede, bu nedenle hem kamu hem de özel sektör aktörleri için “kestirme bir etki aracı” olarak görüldüğünü ifade etti.
Cambridge Analytica, organize dezenformasyonun ilk büyük kırılma noktası
Bu alanda kitlesel ölçekte ifşa edilen ilk büyük yapının, Londra merkezli Cambridge Analytica olduğunu hatırlatan Melih Bayram Dede, şirketin 2016 ABD Başkanlık seçimleri ile İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrıldığı Brexit referandumunda aktif rol oynadığını belirtti.
Yaklaşık 50 milyon Facebook kullanıcısının kişisel verilerinin izinsiz şekilde elde edilerek seçmen davranışlarını etkilemek amacıyla kullanıldığını anımsatan Dede, Cambridge Analytica skandalının, seçmen iradesini hedef alan organize bir dezenformasyon faaliyeti olarak tarihe geçtiğini vurguladı.
Team Jorge: Dijital çağın yeni etki operasyonları
Melih Bayram Dede’ye göre Cambridge Analytica’nın ardından ortaya çıkan en dikkat çekici yapı, İsrail merkezli ve “Team Jorge” kod adıyla bilinen şebeke oldu. Şubat 2023’te tespit edilen bu yapının, resmi olarak Demoman International Ltd. adıyla faaliyet yürüttüğü ve AIMS (Advanced Impact Media Solutions) adlı yazılım paketi üzerinden müşterilerine operasyonel hizmet sunduğu ifade ediliyor.
Bu sistem aracılığıyla yaklaşık 30 bin çok uluslu sahte hesabın oluşturularak kamuoyunun yönlendirilmeye çalışıldığına dikkat çekiliyor.
Sahte profiller, gerçek kullanıcı hissi verecek şekilde kurgulanıyor
Dede’nin aktardığına göre AIMS yazılımı, yalnızca sahte hesap üretmekle sınırlı kalmıyor. Sahte profillerin gerçek kişiler gibi algılanabilmesi için profil fotoğrafları, meslek bilgileri, ilgi alanları, cep telefonu numaraları ve hatta gerçek kredi kartı bilgilerine kadar birçok detay sistem tarafından oluşturulabiliyor.
Bu profiller üzerinden Facebook, X, Instagram, Amazon, Gmail, Telegram, LinkedIn, YouTube, Airbnb ve kripto para platformlarında hesaplar açılabildiği, binlerce hesabın tek bir panelden otomatik olarak yönetildiği belirtiliyor.
Seçmen davranışları ve kamuoyu algısı hedefte
Melih Bayram Dede’ye göre bu tür yazılımlar, belirli ülkelerdeki seçmenlerin kanaatlerini etkilemek, kamuoyu algısını yönlendirmek ve oy tercihlerini değiştirmek amacıyla kullanılıyor. Dezenformasyon kampanyaları, hedef ülke ve kitleye göre üretilen içeriklerle ve otomatik yayılım sistemleriyle yürütülüyor.
Şebekenin merkezinin Tel Aviv’e yaklaşık 30 kilometre uzaklıktaki Modi’in kentinde bulunduğu, liderliğini ise kendisini “Jorge” olarak tanıtan 51 yaşındaki eski İsrail özel kuvvetler mensubu Tal Hanan’ın yaptığı ifade ediliyor.
İstihbarat ve psikolojik harp uzmanları rol alıyor
Dede’nin paylaştığı bilgilere göre Tal Hanan’ın ortakları arasında, psikolojik savaş ve etki operasyonları konusunda uzman olan 61 yaşındaki eski istihbaratçı Mashy Meidan ile şirketin CEO’su olarak görünen, kiralık bilgisayar korsanlığı ve etki operasyonlarında uzman 55 yaşındaki Zohar Hanan bulunuyor.
Uluslararası bir gazetecilik ekibi tarafından gizli çekimlerle ifşa edilen görüşmelerde, şebeke liderinin 33 seçime müdahale ettiklerini ve bunların 27’sinde başarılı olduklarını iddia ettiği aktarılıyor. Müşteriler arasında istihbarat servisleri, siyasi partiler ve kurumsal şirketler yer alıyor.
Dezenformasyonla sınırlı değil, siber saldırılar da yürütülüyor
Melih Bayram Dede, Team Jorge’nin faaliyetlerinin yalnızca algı operasyonlarıyla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda siber saldırılar da gerçekleştirdiğini belirtti. Hedef kişi ve kurumların hesaplarına izinsiz erişim sağlanması, veri hırsızlığı, bilgilerin değiştirilmesi ve ifşa edilmesi gibi ciddi yasa dışı eylemlerin de bu yapı tarafından yürütüldüğünü ifade etti.
Bu noktada İsrail menşeli Pegasus casus yazılımını da hatırlatan Dede, dijital güvenlik ve demokratik süreçler açısından küresel ölçekte ciddi risklerle karşı karşıya olunduğunu vurguladı.
Dijital çağda dezenformasyon üzerine çalışmalarıyla tanınıyor
İnternet, dijital medya ve teknolojinin toplumsal etkileri üzerine çalışmalarıyla tanınan Melih Bayram Dede’nin, İnsan Yayınları tarafından Mart 2004’te yayımlanan “İnternet” ve Liz Yayınları tarafından Şubat 2023’te yayımlanan “Teknoloji ve Hayat” adlı iki kitabı bulunuyor.