Çin merkezli BYD Türkiye yatırımlarını askıya aldı
Küresel elektrikli araç pazarının en büyük oyuncularından biri olan Çin merkezli otomotiv şirketi BYD, Türkiye’de kurmayı planladığı fabrika projesini askıya aldığını duyurdu.
Şirket, Avrupa pazarındaki yerelleşme stratejilerine odaklanma kararı aldı. BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, Londra’da Reuters’a verdiği özel röportajda, Türkiye’deki üretim tesisinin kurulum sürecinin durdurulduğunu ve üretime geçiş için belirlenmiş somut bir takvim bulunmadığını ifade etti.
Şirket içi operasyonlarda öncelik sıralamasının değiştiğini vurgulayan Li, şu açıklamayı yaptı:
“Şu anda şirket olarak birinci önceliğimiz Macaristan pazarındaki yatırımlarımız. İkinci odak noktamız ise Avrupa genelinde üretim yapabileceğimiz ikinci bir tesis için uygun lokasyonu bulmak olacak.”
Manisa yatırımının geçmişi ve anlaşma şartları
Çin merkezli BYD, geçtiğimiz dönemde Türkiye hükümeti ile Manisa’da yaklaşık 1 milyar dolar değerinde bir üretim tesisi kurulmasını içeren resmi bir anlaşma imzalamıştı.
Yıllık 150 bin araç kapasitesine ulaşması ve yaklaşık 5 bin kişiye istihdam sağlaması planlanan bu yatırım çerçevesinde, şirkete yönelik önemli gümrük vergisi muafiyetleri ve yatırım teşvikleri tanımlanmıştı.
Anlaşma uyarınca markanın Türkiye’de üretim yapma taahhüdüne karşılık, gümrük vergisi avantajıyla belirli bir kota dahilinde araç ithal etmesine izin verilmişti.
Ancak geçen süre zarfında Manisa’daki sahada henüz herhangi bir altyapı veya inşaat faaliyetine başlanmadı.
Gündemdeki ceza ihtimalleri ve yasal müeyyideler
Yatırım taahhütlerinin yerine getirilmemesi ve fabrikaya yönelik herhangi bir somut adım atılmaması, Türkiye tarafından uygulanabilecek cezai müeyyideleri gündeme getirdi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mevzuatları kapsamında, teşvik sisteminden yararlanan ancak taahhütlerini öngörülen sürede tamamlamayan yatırımcılara yönelik yaptırımlar bulunuyor.
BYD’nin fabrikayı askıya almasıyla birlikte karşı karşıya kalabileceği olası hukuki ve finansal sonuçlar şunlar:
Teşviklerin geri alınması ve usulsüzlük cezası: Yatırım yapılmaması durumunda, şirkete sağlanan vergi muafiyetleri ve sağlanan avantajlar usulsüzlük cezalarıyla birlikte geri tahsil edilebilir.
Teminat mektuplarının irat kaydedilmesi: Anlaşma sürecinde Türkiye Cumhuriyeti adına alınan teminat mekanizmaları devreye sokularak şirketin teminatları yakılabilir.
1 milyar dolarlık ceza iddiası: Sektör temsilcileri ve ekonomi yazarları tarafından, yatırım taahhüdünün tamamen ihlal edilmesi durumunda BYD’ye toplam yatırım bedeli olan 1 milyar dolara kadar varan ağır bir tazminat faturası kesilebileceği iddia ediliyor.
Kota ve pazar kısıtlaması: Vergi avantajlı araç getirme hakkı sona eren Çinli şirkete, yatırım şartını yerine getirmediği gerekçesiyle yeni ithalat kotası verilmeyeceği ve pazar payının sınırlandırılacağı belirtiliyor.
Şirketin yeni Avrupa stratejisi
Avrupa Birliği’nin Çin menşeli elektrikli araçlara yönelik uyguladığı gümrük tarifelerini aşmak isteyen BYD, bölgede doğrudan üretici konumuna gelmek için strateji yürütüyor.
Şirket, Macaristan’ın Szeged kentindeki ilk Avrupa fabrikasında montaj hatlarını bu yılın dördüncü çeyreğinde devreye almayı planlıyor.
Bunun yanı sıra BYD yönetimi, Avrupa’da sıfırdan fabrika kurmanın getireceği lojistik ve zamansal maliyetlerden kaçınmak adına Hollanda merkezli Stellantis ve Almanya merkezli Volkswagen gibi üreticilerin atıl durumda olan fabrikalarını devralmak için resmi temaslarını sürdürüyor.
Şirketin kısa listesinde İtalya ve Fransa’daki üretim tesisleri bulunuyor.
