Norveç, yapay zekâ veri merkezlerinin elektrik bağlantılarını durdurdu

Norveç, yapay zekâ sektörünün büyümesiyle hızla artan veri merkezi yatırımlarının elektrik şebekesi üzerindeki baskısını kontrol altına almak için yeni bağlantı rezervasyonlarını geçici olarak durdurdu. Ülkede yeni veri merkezlerinin elektrik şebekesine bağlanmasına yönelik başvurular, düzenleyici çerçeve oluşturulana kadar bekletilecek.

Norveç’in elektrik iletim sistemi operatörü Statnett, 9 Kasım’da aldığı kararla veri merkezleri için yeni şebeke kapasitesi rezervasyonlarını geçici olarak askıya aldı. Uygulamanın en geç 1 Ağustos 2027’de sona ermesi bekleniyor.

Karar, mevcut veri merkezlerini ve gerekli teknik onayları daha önce almış projeleri kapsamıyor. Dolayısıyla Norveç’te veri merkezlerinin elektrik bağlantılarının tamamen kesilmesi söz konusu değil. Düzenleme, yeni bağlantı taleplerinin değerlendirilmesini ve belirli teknik onay süreçlerini geçici olarak durduruyor.

Veri merkezlerinin elektrik talebi ülkenin kapasitesini aştı

Norveç’te veri merkezi yatırımlarına yönelik başvuruların boyutu, kararın arkasındaki temel nedenlerden biri olarak öne çıkıyor.

Statnett’in açıkladığı verilere göre ülkede şu anda 800 MW kapasiteli veri merkezi şebekeye bağlı durumda. Ayrıca 4.200 MW kapasite için rezervasyon yapılmış, 9.100 MW’lık proje ise bağlantı kuyruğuna girmiş bulunuyor. Bunlara ek olarak 18.000 MW’lık yeni bağlantı talebi de iletilmiş durumda.

Bu taleplerin toplamı 31.300 MW’a ulaşıyor. Norveç’in ülke genelindeki en yüksek elektrik tüketimi ise 25.000 MW’ın biraz üzerinde.

Norveç Enerji Bakanı Terje Aasland da bu yıl yeni elektrik kapasitesi için yapılan başvuruların 26.000 MW’a ulaştığını, bunların yüzde 75’inin veri merkezlerinden geldiğini açıkladı.

Norveç elektrik üretiminde tüketiminin üzerinde bir kapasiteye sahip olsa da yeni veri merkezi yatırımlarının bu hızla devam etmesi, gelecek yıllarda enerji açığı ve elektrik fiyatlarında artış riski yaratabilir.

Yeni dönemde hangi veri merkezlerine öncelik verilecek?

Norveç hükümeti, veri merkezlerinin kuruluşunu ve faaliyetlerini düzenleyecek yeni bir lisanslama sistemi hazırlıyor. Bu sistemle ülkenin elektrik ve arazi kaynaklarının hangi yatırımlara tahsis edileceği daha sıkı biçimde kontrol edilecek.

Dijitalleşme ve Kamu Yönetimi Bakanı Torgeir Micaelsen, amaçlarının ülkede ihtiyaç duyulan veri merkezlerinin kurulmasını sağlamak olduğunu belirtti.

Yeni düzenlemenin özellikle şu alanlara hizmet veren veri merkezlerine öncelik tanıması bekleniyor:

• Savunma, polis ve acil durum hizmetleri
• Sağlık hizmetleri
• Mobil iletişim şebekeleri
• Finans sistemi
• Kritik kamu ve ülke altyapıları

Norveç, kendi yapay zekâ ihtiyaçlarını desteklemeyi sürdürürken küresel bulut hizmeti şirketlerinin ve kripto para faaliyetlerinin elektrik ve arazi kaynaklarına erişimini sınırlandırmayı planlıyor.

Hükümet ayrıca yeni veri merkezlerinin şebeke altyapısına getirdiği maliyetleri karşılamasını istiyor. Bazı tesislerden kendi elektrik üretim altyapılarını kurmaları da talep edilebilir. Bu kapsamda karbon yakalama ve depolama teknolojisiyle desteklenen doğal gaz santralleri de seçenekler arasında bulunuyor.

Yapay zekâ yatırımlarının yeni sınırı elektrik

Norveç’in kararı, yapay zekâ sektörünün büyümesinde yalnızca işlemci, sunucu ve yazılım kapasitesinin değil, elektrik altyapısının da belirleyici hâle geldiğini gösteriyor.

Büyük yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için yüksek işlem gücüne ihtiyaç duyuluyor. Bu işlem gücünü sağlayan veri merkezleri ise kesintisiz ve yüksek miktarda elektrik tüketiyor. Yeni tesislerin kurulması, yalnızca yatırım sermayesi ve teknoloji altyapısıyla değil, yeterli elektrik üretimi ve şebeke bağlantısıyla da mümkün olabiliyor.

Norveç’in yaklaşımı, yapay zekâ yatırımlarını tamamen engellemek yerine sınırlı enerji kaynaklarını ülkenin stratejik ihtiyaçlarına göre tahsis etmeyi hedefliyor. Bu karar, yapay zekâ altyapısına yatırım yapmak isteyen teknoloji şirketleri açısından enerjiye erişimin giderek daha önemli bir rekabet unsuru hâline geldiğine işaret ediyor.